Mel is een jonge vrouw met een jongensachtig uiterlijk. Wanneer ze de 14-jarige Jenny leert kennen, denkt die dat Mel een Portugese man is. Mel laat haar in de waan, maar het wordt wel ingewikkeld wanneer Mel op Jenny verliefd wordt…
ARD zendt dit drama van Nana Neul met o.a. Anjorka Strechel uit op maandag 21 juni 2010 om 22u45.
Mel is een jonge vrouw met een jongensachtig uiterlijk. Wanneer ze de 14-jarige Jenny leert kennen, denkt die dat Mel een Portugese man is. Mel laat haar in de waan, maar het wordt wel ingewikkeld wanneer Mel op Jenny verliefd wordt…
Mel is een verveelde meid met een jongensachtig uiterlijk. Ze heeft nooit een vriendje gehad, werkt in een fabriek en droomt ervan een wereldreis te maken. Wanneer ze de knappe liftster Jenny oppikt, die haar aanziet voor een Portugese man, besluit ze het spel mee te spelen. Dat wordt ingewikkeld: ‘Miguel’ wordt smoorverliefd op Jenny. Duits drama doet qua thematiek en naturel acteerwerk denken aan de Amerikaanse Oscarwinnaar “Boys Don’t Cry”, maar verloopt iets minder heftig. Was een hit op ‘roze’ filmfestivals, maar moet ook hetero’s kunnen boeien.
Regie: Nana Neul
Verhaal: Nana Neul
Cast: Anjorka Strechel, Lucie Hollmann, Manuel Cortez, Florian Panzner, Tilio Prückner, Isolda Dychauk, Kai-Peter Malina, Philipp Quest, Julischka Eichel, e.a.
Release: 2008
De Portugese president Aníbal Cavaco Silva heeft gisteren een nieuwe wet goedgekeurd, waardoor homo’s kunnen trouwen. Portugal is het zesde Europese land waar stellen van hetzelfde geslacht het huwelijk kunnen aangaan.
De wet werd al in februari aangenomen door het Portugese parlement, maar wachtte nog op goedkeuring van de rooms-katholieke president. Getrouwde homostellen krijgen in de nieuwe wet echter niet het recht om kinderen te adopteren.
De in Portugal machtige rooms-katholieke kerk heeft zich lang verzet tegen het homohuwelijk. Ook de partij van president Silva stemde tegen de wet. Eerder liet hij al weten dat hij het omwille van de overtuigingen van zijn partij niet tot een breuk met de regering en het parlement zou laten komen.
Het homohuwelijk is ook legaal in België, Nederland, Zweden, Noorwegen en Spanje. Portugal is nu het zesde Europese land dat het homohuwelijk wettelijk toestaat. Tot 1982 was homoseksualiteit nog een misdrijf volgens het Portugese wetboek van strafrecht.
De homoseksuele Nederlandse dichter, schrijver, criticus en toneelschrijver Gerrit Komrij gaat trouwen met zijn vriend Charles Hofman. Het bericht raakte vandaag bekend, hoewel het nieuws eigenlijk pas morgen bekend mocht worden bij de verschijning van de nieuwe Gay Krant.
De huwelijksplannen van Komrij zijn opmerkelijk gezien zijn afkeer van de “oprukkende homovertrutting”. Gerrit Komrij lijkt te doen wat hij jarenlang heeft gehekeld : de “verburgerlijking van het antiburgerlijke”. Hoewel het huwelijk in thuisland Portugal inmiddels is opengesteld, geeft het paar aan voor de Nederlandse wet te zullen trouwen.
Gerrit Komrij emigreerde in 1984 naar Portugal. Hoewel het homohuwelijk ook daar mogelijk is, wil het koppel toch in Nederland trouwen. Een datum is niet bekend gemaakt.
De linkse meerderheid in het Portugese parlement heeft het wetsontwerp van de socialistische regering goedgekeurd dat het homohuwelijk legaliseert. Rechts stemde tegen. Premier Jose Socrates zei dat hij de ‘decennialange onrechtvaardigheden wilde herstellen waar homo’s het slachtoffer van waren’. Tot 1982 was homoseksualiteit een misdaad in Portugal. Een voorstel van extreem-links en de Groenen om ook adoptie mogelijk te maken voor homokoppels, haalde het niet.
(bron: standaard.be)
Sinds januari 2003 mogen homo's en lesbiennes in België in het huwelijk treden
De socialistische Portugese regering heeft een wetsvoorstel gedaan waarmee het voor homoseksuelen mogelijk wordt met elkaar te trouwen. Het is bijna zeker dat de wet wordt aangenomen, omdat de centrumlinkse regering samen met alle linkse partijen een meerderheid heeft in het parlement.
Met het wetsvoorstel wordt de Portugese wet zo aangepast dat alle verwijzingen naar het geslacht van de partners verdwijnen. Dat heeft minister Pedro Silva Perreira donderdag meegedeeld.
De rechtse partijen zijn tegen het voorstel dat in januari besproken zal worden. Eerdere pogingen om het wetsvoorstel te doen, liepen op niets uit na heftige weerstand van religieuze groepen en conservatieve parlementsleden.
Pedro Corte-Real, voorzitter van de Portugese afdeling van de International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association (ILGA) zei dat het wetsvoorstel een overwinning is in de strijd tegen seksuele discriminatie.
Elk jaar troepen miljoenen toeristen samen op de gouden stranden van de Algarve om er in de zon te bakken, maar weinigen denken er aan om enkele honderden kilometers noordwaarts te reizen naar de hoofdstad van Portugal.
Lissabon is klein in vergelijking met andere hoofdsteden. Er wonen ongeveer 600.000 mensen, maar de relatief beperkte oppervlakte wordt goedgemaakt door de heersende sfeer en levendigheid. Eens was Lissabon het kloppende hart van één van de grootste rijken in de Westerse wereld. De stad werd twee keer verwoest door aardbevingen: in 1531 en 1755.
Toch bleef veel van het historische hart intact en kan je het vandaag bezoeken in de “Baxia”. Dit deel van de stad met nauwe straten wordt gedomineerd door het “Sao Jorge Castle”. Binnen de kasteelmuren werd niet veel bewaard, maar je hebt er wel een adembenemend zicht over de stad. Een andere overlevende van de aardbevingen is de nabijgelegen kathedraal van “Santa Maria Maio”.
Wat verder ligt “Belem”, nu een mooie buurt maar eens het startpunt voor vele Portugese wereldreizigers en ontdekkers. De beroemde “Torre de Belem” siert miljoenen postkaarten, maar ziet er in het echt nogal misplaatst uit door de ligging aan een moderne promenade.
Het weelderige “Jeronimos a Monastery” is zeer indrukwekkend, maar het hoogtepunt bij elk bezoek aan Belem zijn de cafes waar de Portugese vlaaien, een specialiteit van de regio, worden verkocht. Deze taarten smaken het best wanneer ze recht uit de oven komen, geflankeerd met een sterke kop koffie. De lange rijen aan de cafés bewijzen dat deze lekkernijen geliefd zijn bij zowel de inwoners bij de toeristen.
Langs de smalle steegjes vind je er vooral restaurants en bars en vele hebben een terras. De “Bairro Alto” is ook de thuisbasis van de Fado, de lokale volksmuziek – ontstaan in de jaren 1820 – en gebracht door getormenteerde Portugese diva’s.
Holebi’s in Lissabon
Lissabon heeft een voortvarende holebiscene, waarvan het merendeel in de “Bairro Alto” te vinden is. Meest bekend is de “Fragil” in de Rua di Altalia. Deze kleine kelderclub heeft een gemengd publiek en loopt pas vol vanaf 1 uur ’s nachts. Wat verder is er de “Bric-a-Bar”, met een kleine dansvloer. “Trumps” is een hippe club (104 Rua da Imprensa) met twee verdiepingen, verschillende bars en een rustruimte. In de meeste clubs staat de muziek oorverdovend hard, maar het publiek is er vriendelijk en altijd bereid om door te gaan tot in de vroege uurtjes.
Denk er wel aan dat Portugal nog steeds een strikt katholiek land is en dat conservatieve lokale inwoners wel eens hun wenkbrauwen fronsen als ze getuige zijn van enige holebi-activiteit.
De Portugese houding t.o.v. homoseksualiteit was traditioneel gezien erg conservatief en werd grotendeels beïnvloed door de Rooms-katholieke Kerk. Tot voor kort kozen vele holebi’s ervoor om hun geaardheid verborgen te houden, maar in het laatste decennium hebben holebi-rechtengroeperingen actief inspanningen geleverd met het oog op het bekomen van wettelijke en sociale veranderingen.
Eerste wetboeken
In haar vroege jaren maakte Portugal lange tijd deel uit van dezelfde politieke entiteit en was ze ook onderworpen aan dezelfde wetten als haar buurland op het Iberische schiereiland, Spanje. Deze wetten omvatten o.a. het Visigotische wetboek van 506 C.E., dat de doodstraf oplegde aan mannen die schuldig bevonden werden aan sodomie. Toen Portugal in 1128 onafhankelijk werd, behield het strenge straffen voor sodomie, zoals dood, castratie, ballingschap, en inbeslagneming van eigendom.
In het kader van de wetten die afgekondigd werden door Koning Afonso IV in de veertiende eeuw, was het verboden voor individuen die van sodomie verdacht werden hun toevlucht te zoeken in kerken – en dit in tegenstelling tot anderen die ervan verdacht werden wetten te verbreken. In 1499 verduidelijkte Koning Manuel dat vrouwen, die seksuele betrekkingen hadden met andere vrouwen, ook onderworpen werden aan straffen.
Dat zo’n gedrag toch voorkwam, werd duidelijk gemaakt in middeleeuwse Portugese troubadourgedichten, “cantigas de escárnio e mal dizer” (gemene satirische “liederen van bespotting en minachting”), en “canções de amigo” (gedichten van de geliefde), die verwijzingen bevatten naar aantrekkingen tussen hetzelfde geslacht bij zowel mannen als vrouwen, in het bijzonder bij leden van het koninklijk hof, inclusief de veertiende-eeuwse koning Pedro I.
De Inquisitie
Homoseksueel gedrag werd niet enkel bestraft via het Portugees burgerlijk recht, maar ook tijdens de Inquisitie, die in Portugal van 1536 tot 1821 duurde. Rapporteringen hiervan worden bijgehouden in de ‘Nationale Archieven’ in Lissabon. Omdat de nog bestaande documentatie uitgebreider is in Portugal dan in andere landen, is het mogelijk om kennis te vergaren over de seksuele praktijken tussen hetzelfde geslacht in die periode, vooral dan bij mannen.
Tijdens de Inquisitie kwamen onderzoeken vaak tot stand als men door iemand anders aangegeven werd. Gevallen die gingen over de “nefando pecado” (‘afschuwelijke zonde’) van sodomie maakten slechts een klein percentage uit van de onderzoeken; het merendeel handelde over verschillende vormen van ketterij en tovenarij.
In vergelijking met andere landen werd Portugal eerder beschouwd als zijnde redelijk soepel in het bestraffen van mensen die beschuldigd werden van sodomie. Van de meer dan vijfduizend mensen die opgesomd stonden in de “Cadernos de Nefando”, de officiële lijst van de beschuldigden, werden er slechts 408 voor het gerecht gedaagd. Een verhoor tijdens de Inquisitie leidde meestal automatisch tot een veroordeling. Dertig mannen werden verbrand en honderden anderen moesten stappen in “auto da fé” processies, waarna ze gefolterd en/of verbannen werden. Er werden vaak uitzonderingen gemaakt voor priesters, die een relatief groot deel uitmaakten van de namen die in de rapporten verschenen. Indien ze veroordeeld werden, konden ze gespaard worden van de publieke vernedering van de auto da fé en de fysieke bestraffing, en werden ze onopgemerkt in ballingschap gestuurd.
Niet alle mannen die van sodomie beschuldigd werden, waren mensen die we vandaag als homoseksueel zouden beschouwen. Sommige onder hen waren verarmde mannen, vaak jong, die met moeite hun kostje bijeenscharrelden in Lissabon door eender welke job uit te oefenen, inclusief sekswerk. Anderen waren eerder betrokken in situationele homoseksualiteit. Aangezien Portugese families nauwlettend toekeken op het bewaren van de maagdelijkheid van hun ongehuwde vrouwen, hadden sommige mannen seksuele ontmoetingen met iemand van hetzelfde geslacht tijdens hun jonge jaren, maar niet meer nadat ze getrouwd waren.
Documenten uit de Inquisitie brengen aan het licht wat Júlio Gomes beschrijft – op een misschien wat ouderwetse manier – als “een rijke en energetische homosubcultuur.” Ze identificeren ontmoetingsplaatsen waar mannen die zichzelf nu als homoseksueel zouden beschouwen, elkaar konden treffen, en ze maken ook melding van een transseksuele dansgroep, “Dança dos Fanchonos”, (“fanchono” is een ‘slang’term voor een homoseksuele man), die vertier verzorgden in de vroege zeventiende eeuw.
De documenten uit de tijd van de Inquisitie bevatten ook de eerste liefdesbrieven tussen hetzelfde geslacht, een serie van vijf brieven die geschreven werd in 1664 door Francisco Correa Netto, een sacristein (een soort van koster) van de kathedraal in Silves, en die gericht waren aan de muziekinstrumentenfabrikant Manuel Viegas. Viegas, die zich duidelijk tot zowel mannen als vrouwen aangetrokken voelde, had de bons gegeven aan Correa Netto voor een vrouw na een korte affaire en gaf hem vervolgens aan bij de Inquisitie. Gelukkig stond Correa Netto niet terecht omdat het wetboek van de Inquisitie vereiste dat de verdachte door twee personen beschuldigd werd, en enkel Viegas bood zich aan.
Een belangrijk punt dat naar voren komt in de documenten van de Inquisitie is dat vooral de passieve partner in relaties tussen mannen gestigmatiseerd werd. Mannen die beschuldigd werden, gaven vaak toe dat ze betrokken waren in andere seksuele interacties met hetzelfde geslacht, in de hoop de beschuldiging van sodomie te ontlopen. Deze houding is verenigbaar met de “machismo” die men vaak tegenkomt in Spaanse en Latijns-Amerikaanse culturen.
Portugal in de negentiende en twintigste eeuw
Er is geen vermelding van seksuele activiteiten tussen hetzelfde geslacht in de herziening van het Portugese strafwetboek van 1852. Onder de dictatuur (1926-1974) van Salazar werden zulke activiteiten opnieuw gecriminaliseerd, maar in het huidige strafwetboek, aangepast in 1982, wordt homoseksualiteit enkel vermeld in Artikel 175 (“Misdaad van Homoseksualiteit met Minderjarigen”), die de leeftijd van wederzijdse toestemming voor koppels van hetzelfde geslacht op 16 vastlegt, en een strafboete en/of een gevangenisstraf tot maximum twee jaar voor aanranding oplegt. Artikel 174 legt dezelfde straf op voor heterokoppels, maar legt de leeftijd van toestemming vast op 14 jaar.
Hoewel de wet uiteindelijk geliberaliseerd werd, bleven sociale houdingen in Portugal redelijk conservatief tijdens de negentiende en twintigste eeuw, en probeerden holebi’s om publiek aldus niet geïdentificeerd te worden.
Ook waren ze niet erg zichtbaar in de literatuur. De eerste Portugese roman die de aandacht vestigde op een homopersonage, “O Barão de Lavos” (“De Baron van Lavos”, 1891) door Abel Botelho, vertelt het verhaal van de liefdesdriehoek tussen een Portugese edelman, zijn vrouw, en zijn jonge mannelijke geliefde. Hoewel de roman een slecht einde kent, met de baron die in armoede en eerverlies glijdt, zijn de gedetailleerde beschrijvingen van versiertoeren en sjacherijen, alsook de holebibuurten van Lissabon opmerkelijk. Het is niet geweten of Botelho, een getrouwde en op zijn minst schijnbaar heteroseksuele man, ooit zelf aan homoseksuele interacties deelgenomen heeft.
Andere opmerkelijke werken waren o.a. de roman “A confissão de Lúcio” (”De Bekentenis van Lúcio,” 1914) door Mario de Sá-Carneiro, Fernando Pessoa´s poem (geschreven in het Engels) “Antinous” (1918), en de gedichtenbundel “Canções” (”Liederen,” 1922) door de openlijk homoseksuele dichter António Botto.
Onder invloed van de repressieve dictatuur in het midden van de twintigste eeuw, werd vrijheid van expressie in het algemeen ingeperkt. Toen een meer liberale administratie aan de macht kwam in 1974, begonnen groepen zich te organiseren zoals o.a. de bepleiters van holebirechten. Een aantal holebitijdschriften werden later in hetzelfde decennium gepubliceerd.
Holebirechtenbeweging
Het was echter pas in de jaren 1990 dat de holebirechtenbeweging in Portugal aan stootkracht won. De Associação ILGA Portugal, een afdeling van de International Lesbian and Gay Association, werd opgericht in 1995, en werd het daaropvolgende jaar officieel erkend door de Portugese regering. De groep, die haar basis had in Londen waar ook haar gemeenschapscentrum gevestigd was, spande zich in om holebirechten te verkrijgen en te verdedigen, en om opleidingen en andere raadgevende diensten te verschaffen. Zo richtte het in 1998 een telefonische hulplijn op om holebi’s buiten de hoofdstad te kunnen bereiken, vooral dan zij die in landelijke gebieden leefden en vaak een extreem gevoel van isolatie ervaarden, wat te wijten was aan een gebrek aan steun van de plaatselijke holebigemeenschap.
In 1997 organiseerde de Associação ILGA Portugal het jaarlijkse Festival de Cinema Gay e Lésbico. In 2001 werd een aparte groep opgericht om het evenement te organiseren, maar de vereniging blijft een belangrijke deelnemer in tal van culturele activiteiten zoals de ‘pride’viering van Lissabon, de zgn. Arraial Gay e Lésbico, dat sinds 1997 ook elk jaar georganiseerd wordt.
De op het internet gebaseerde organisatie O PortugalGay.PT, opgericht in 1996, vormt een bron van informatie voor Portugese sprekers wereldwijd. Leden die in Portugal wonen nemen ook deel in plaatselijke culturele evenementen.
Andere organisaties omvatten Associação Opus Gay, die zich ertoe verbindt holebitoerisme te promoten, en een bezoekerscentrum uitbaat in Lissabon, en een wekelijks radio-opbelprogramma presenteert; Clube Sofa, een lesbische vereniging die zowel educatieve alsook sociale evenementen sponsort; en de Grupo de Mulheres (“Vrouwengroep”), die lesbische rechten promoot en ook sociale steun voorziet doorheen activiteiten in het Centro Comunitário Gay e Lésbico in Lissabon).
Recente wettelijke en politieke ontwikkelingen
Ondanks de vooruitgang op het wettelijke front en de toegenomen zichtbaarheid voor holebiburgers in Portugal, blijven er toch problemen bestaan. Zo heeft het land bijvoorbeeld geen enkele wet die discriminatie op basis van seksuele oriëntatie verbiedt, ondanks aanbevelingen van de Europese Unie dat zo’n wet aangenomen moet worden. Bovendien maken de conservatieve zeden van de Portugese samenleving op het vlak van seksualiteit het moeilijk voor holebiactivisten om de samenleving te betrekken in een debat over gelijkheid.
In sommige gevallen namen Portugese holebiburgers hun toevlucht tot het Europese Hof van de Rechten van de Mens om zichzelf te beschermen. In 1994 bijvoorbeeld stelde een gescheiden openlijk homoseksuele vader, wiens vrouw hem niet wou toelaten hun jonge dochter te bezoeken ondanks visitatierechten op gerechtelijk bevel, met succes een eis in voor het bekomen van voogdij over het kind. De moeder ging echter in hoger beroep en dat leidde in 1996 tot een homofobische beslissing die gedeeltelijk het volgende bevestigde: “het kind moet in een familieomgeving vertoeven, een traditionele Portugese familie, en haar vader heeft zeker niet de bedoeling in zo’n context te leven, aangezien hij met een andere man samenleeft zoals een vrouw en een man zouden samenleven…..het is een abnormaliteit, en kinderen zouden niet mogen opgroeien in de schaduw van abnormale situaties.”
Gay pride in Lissabon
Toch staat de Portugese wetgeving nog steeds geen burgerlijke huwelijken toe tussen hetzelfde geslacht. Ook is het niet toegelaten in Portugal voor openlijke holebi’s om een ambt te bekleden in het leger of de politiemacht. Deze zorgen, samen met de gelijkmaking van de leeftijd van vrijwillige instemming, en transseksuele rechten, inclusief het recht tot herziening van documenten nadat een persoon een geslachtsoperatie ondergaan heeft, staan bovenaan de Portugese holebirechtenagenda. Om ze op te lossen is druk vanwege de Europese Unie wellicht onontbeerlijk.
Hoewel de uitdagingen blijven voortbestaan, hebben de holebi’s in Portugal toch al heel wat vooruitgang geboekt in de afgelopen jaren. Ze hebben politiek meer te zeggen en zijn ook publiek gezien sterker aanwezig. De “Pride and Film” festivals in Lissabon nemen elk jaar toe, en sinds 2001 organiseren de steden Porto en Leiria eveneens drukbezochte “pride” evenementen. Gezien de toenemende rol van holebirechtenorganisaties en de steun van groepen in andere landen van de Europese Unie, mag er gehoopt worden dat de Portugese samenleving zich geleidelijk aan meer openstelt, zodat al haar inwoners gelijke rechten kunnen genieten.
