Geschiedenis van Europese holebifilms 1916-2000
Europese films zijn zeer invloedrijk geweest in de vormgeving van de geschiedenis van de holebicinema. Gedurende de eerste 30 jaren van het bestaan van de cinema (ongeveer van de jaren 1920 tot de jaren 1950) bevatten Europese films, net als hun Amerikaanse tegenhangers, zelden eerlijke, niet-bevooroordeelde voorstellingen van homoseksuele en lesbische personages en/of behandelden ze homoseksualiteit zelden als een ernstig thema.
Naarmate houdingen en ideeën in Europa zich doorheen de jaren 1960 en 1970 echter ontwikkelden, werden de levens en de cultuur van holebiseksuele mannen en vrouwen zichtbaarder, en films over seksueel gedrag werden explicieter. Bijgevolg waren filmregisseurs van holebiseksuele films in vele Europese landen in staat hun persoonlijke gevoelens op het scherm te brengen, waardoor ze zowel op artistiek als op sociaal vlak belangrijke films met holebigerichte onderwerpen uitbrachten. Hoewel een waaier aan verschillende stijlen waar te nemen valt, en heel wat gevarieerde onderwerpen aan bod kwamen, kunnen toch enkele gezamenlijke thema’s gevonden worden in vele Europese holebifilms, zoals conflicten tussen klassen en generaties, de benarde situatie van gemarginaliseerden, en het verlangen naar liefde en vrijheid in een onderdrukkende samenleving.
Mamma Roma
Mamma Roma is een prostituee van middelbare leeftijd. Ze is op een punt gekomen in haar leven dat ze kan stoppen met haar lichaam te verkopen en aan de slag kan als fruitverkoopster. En ze kan terug contact nemen met Ettore, haar 16-jarige zoon. Ze droomt van een goede job voor hem. Maar het is misschien al te laat voor Ettore want hij houdt zicht op met tienerschorem…
Een goede vroege film van Pasolini
“Mamma Roma”, één van de eerste films van Pier Paolo Pasolini, is een vergeten juweeltje van de Italiaanse cinema. Anna Magnani levert er een prachtprestatie in en de muziek is onvergetelijk.
Het symbolisme, wat later nog veel belangrijker zou worden in de films van Pasolini, zit ook al in “Mamma Roma”, die hier en daarop een Griekse tragedie lijkt.
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Pier Paolo Pasolini
Cast: Anna Magnani, Ettore Garofolo, Franco Citti, Silvana Corsini, Luisa Loiano, Paolo Volponi, Luciano Ceccarelli, Marcello Sorrentino, Sandro Meschino, Franco Tovo, Pasquale Ferrarese, Leandro Santarelli, e.a.
Release: 1962
Il Vangelo secondo Matteo
Langs een rotsachtige, woeste kustlijn begint Jezus zijn onderricht en daarbij gebruikt hij vooral parabels. Hij trekt volgelingen aan; hij is streng, bruusk en veeleisend. Hij zegt dat hij een zwaard komt brengen, geen vrede. Hij is gehaast en trekt van plaats naar plaats langs de Zee van Galilea. Soms trekt hij een massa volk aan en soms wordt hij verdreven. Zijn parabels spreken vaak slecht over de bestuurders en de Pharizeeërs, de priester en de ouderlingen merken hem op. Ze spannen samen om hem te laten arresteren, slaan, berechten en kruisigen, net zoals hij heeft voorspeld aan zijn volgelingen. Nadat hij gestorven is, verschijnt hij bij zijn leerlingen en geeft hen zijn laatste richtlijnen.
Het meest realistische en geloofwaardige portret van Jezus
Pier Paolo Pasolini’s adaptatie van het Evangelie van Mattheus overstijgt elke moderne film over hetzelfde thema. Het leven van Jezus, waarover het hier gaat, wordt niet opgeblonken door grote budgetten, professionele acteur of speciale effecten. De film legt de nadruk op de wijsheid en de woorden van Jezus.
Het feit dat de acteur afkomstig zijn van het Middellandse Zeegebied zorgt er voor dat de film heel geloofwaardig is. De kostuums en achtergronden zijn realistischer dan deze die uit de fabriek van Hollywood komen. De Joodse kerkleiders met hun vreemde hoeken tonen hoe imposant deze figuren moesten zijn voor de mensen in de tijd van Jezus. Wanneer Jezus hun machtsposities bedreigt door God direct onder de mensen te brengen, voelen zij zich bedreigd door deze “arme zoon van een timmerman”. De meeste films in dit genre leggen de nadruk op de Romeinse onderdrukking zonder dat ze het verraad van de Joodse leiders tonen die er uiteindelijk voor zorgde dat Jezus werd gekruisigd.
Salò o le 120 giornate di Sodoma
De film speelt zich af in 1944 in de door de Nazi’s bestuurde staat Salo, in het noorden van Italië. Vier bestuurders verzamelen zestien perfecte jongeren en brengen hen samen met wachters, dienaars en binken naar een paleis in de nabijheid van Marzabotto. Er zijn ook nog vier vrouwen van middelbare leeftijd waarvan er drie opwindende verhalen vertellen terwijl de vierde hen ondersteunt aan de piano.
Het verhaal is grotendeels gebaseerd op de verhalen van Dante en De Sade: de Cirkel van Manieën, de Cirkel van Stront en de Cirkel van Bloed. Elke jongere wordt geëxecuteerd terwijl elke libertijn ondertussen zijn rol als gluurder inneemt.
Il Fiore delle mille e una notte
In deze film, die is geïnspireerd door de oude erotische en mysterieuze verhalen uit het Midden Oosten, draait het om een onschuldige jonge man die verliefd wordt op een slavin die hem koos als haar meester. Door zijn stomme fout worden ze gescheiden en hij reist rond om haar te vinden. Verschillende andere reizigers komen aan bod die op hun beurt over hun eigen tragische en romantische ervaringen. Zo is er een jonge man die door een mysterieuze vrouw wordt verkracht op zijn huwelijksdag en een man die vastbesloten is om een vrouw te verlossen van een demon.
Betoverend en poëtisch
Voor velen is deze film hun favoriete film van Pasolini. Deze versie van “Duizend-en-één-nachten” gaat niet over een slavin die haar meester verhalen vertelt. In de plaats daarvan vertelt de film het verhaal van een slavin die slimmer is dan elke man die ze ontmoet. Eerst slaagt ze erin om op de slavenmarkt gekocht te worden door een jonge man in plaats van door een oude grijsaard. Dan moet ze de jongeman leren hoe hij de liefde moet bedrijven.
Ze komt in aanraking met allerlei mannen (koningen, schurken en gouverneurs) en telkens is ze hen te slim af. Ondertussen krijgen we verschillende poëtische verhalen over verraad en gerechtigheid.
Verwacht je dus niet aan een Disney-Aladdin verhaal bij het bekijken van deze film.
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Dacia Maraini
Cast: Ninetto Davoli, Franco Citti, Tessa Bouché, Margaret Clementi, Ines Pellegrini, Franco Merli, Francelise Noel, Ali Abdulla, Christian Aligny, Jeanne Gauffin Mathieu, Franceso Paolo Governale, Salvatore Sapienza, Zeudi Biasolo, Barbara Grandi, Elisabetta Genovese, e.a.
Release: 1974
I Racconti di Canterbury
De filmadaptatie van het boek van Geoffrey Saucer. Opnieuw doet Pasolini een uitval naar de Kerk en beroept hij zich op liberale vrijheden.
Pervers, saai en soms leuk
Geoffrey Saucer draaide zich hoogstwaarschijnlijk in zijn graf toen deze film werd uitgebracht. Pasolini combineert verschillende verhalen uit het magnus opus van Chaucer, mengt er heel wat onderbroekenlol onder en geeft het geheel een glanzend, kunstig tintje.
Daardoor is deze film nogal rommelig met zowel beledigingen en humor. Sommige scènes doen je lachen (zoals de scène waarin Satan verloren zielen uitpoept), terwijl andere scènes je in slaap wiegen.
Desalniettemin is de film nog te doen. Let op Tom Baker (de beroemdste Doctor Who) in een korte naaktscène.
Deze film is enkel weggelegd voor fans van Pasolini.
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Geoffrey Chaucer
Cast: Hugh Griffith, Laura Betti, Ninetto Davoli, Franco Citti, Josephine Chaplin, Alan Webb, Pier Paolo Pasolini, J.P. Van Dyne, Vernon Dobtcheff, Adrian Street, O.T., Derek Deadman, Nicholas Smith, George Bethell Datch, Dan Thomas, e.a.
Release: 1972
Il Decameron
“Il Decameron” is een adaptatie van negen verhalen van “Decameron” van Bocaccio. Een jonge Siciliaan wordt tweemaal opgelicht maar eindigt als een rijk man, een man doet alsof hij doofstom is in een klooster vol nieuwsgierie nonnen, een vrouw moet haar minnaar verstoppen wanneer haar echtgenoot vroeg thuis komt, een schoft houdt een priester voor de gek bij diens sterfbed, drie broers nemen wraak op de minnaar van hun zus, een jong meisje slaapt op het dak om haar vriend ’s nachts te kunnen ontmoeten; een groep schilders wacht op inspiratie, een priester probeert de vrouw van een vriend te verleiden en twee vrienden maken een pact om te weten te komen wat er gebeurt na de dood.
Pure magie
Pasolini’s films zijn niet voor iedereen bestemd. Ze zijn wat traag en werken vooral met archetypes. Met “Il Decameron” maakte Pasolini opnieuw een prachtfilm door het mythische en het poëtische in het dagelijkse leven te weven.
Hij gebruikt echte mensen in plaats van acteurs en filmt de seksualiteit op een onschuldige en sensuele manier. Hij blijft ver weg van het seksueel geweld, dat in zijn tijd zo gewoon was in films en waagt zich ook niet aan soft porno, wat we heden te dage vaak in de moderne Hollywood-films zien.
Zijn verhalen worden op dezelfde manier getoond zoals ze zijn geschreven: eenvoudig en eerlijk.
Deze combinatie zorgt ervoor dat de film pure magie is.
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Giovanni Boccaccio
Cast: Franco Citti, Ninetto Davoli, Jovan Jovanovic, Vincenzo Amato, Angela Luce, Giuseppe Zigaina, Gabriella Frankel, Vincenzo Cristo, Pier Paolo Pasolini, Giorgio Iovine, Salvatore Bilardo, Vincenzo Ferrigno, Luigi Seraponte, Antonio Diddio, Mirella Catanesi, e.a.
Release: 1971
Teorema
Het saaie leventje in het huis van een Milanese industrieel wordt grondig overhoop gehaald door de komst van een zonderlinge, knappe jongeman, gespeeld door een jeugdige Terence Stamp (velen onder jullie zullen de oudere Terence Stamp nog kennen van zijn rol in “The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert”).
Iedereen voelt zich tot hem aangetrokken en de bezoeker aarzelt dan ook niet om eerst het kamermeisje, dan de heer des huizes, zijn vrouw, zijn dochter en tenslotte zijn zoon te verleiden.
Een vreemde metaforische film
Pasoloni creëert een surrealistische, dromige sfeer voor het verhaal van een vreemdeling die een levensveranderende katalysator wordt voor een hele familie. De vreemdeling zegt niet veel, maar dat hoeft ook niet. De knappe bezoeker wordt vertolkt door Terence Stamp, op het punt in zijn leven waarop hij er het knapst uitzag. Hij slaagt erin om de hele familie te verleiden, en fungeert daarbij in het proces als een miraculeus religieus figuur.
In de film wordt ook kritiek geleverd op het na-oorlogse geïndustrialiseerde Italië en op de onpersoonlijke culturele deconstructie.
“Teorema” is ook één van de films van Pasolini die het gemakkelijkst te bekijken is.
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Pier Paolo Pasolini
Cast: Silvana Mangano, Terence Stamp, Massimo Girotti, Anne Wiazemsky, Laura Betti, Adrés José Cruz Sublette, Ninetto Davoli, Carlo De Mejo, Adele Cambria, Luigi Barbini, Giovanni Ivan Scratuglia, Alfsonso Gatto, Cesare Garboli, e.a.
Release: 1968
Edipo re
In het vooroorlogse Italië krijgt een jong koppel een baby; een jongentje. Maar de vader is jaloers is op zijn zoon en het verhaal verhuist naar de oudheid. De baby wordt naar de woestijn gebracht om er gedood te worden. Hij wordt gered, krijgt de naam Edipo (Oedipus) en wordt door de Koning en Koningin van Corintië opgevoed als hun zoon. Op een dag zegt een orakel aan Edipo dat hij zijn vader zal vermoorden en met zijn moeder zal trouwen. Vervuld van afschuw vlucht hij weg van bij zijn zogezegde ouders en uit Corintië. Onderweg ontmoet hij een oudere man met wij hij een gevecht aangaat…
Een huiveringwekkende ervaring
“Edipo Re” is een huiveringwekkende ervaring. De laatste scène in de straten van de stad is spookachtig. De scène waarin Edipo drie Romeinse wachten vermoordt is één van de spannendste scènes uit de filmgeschiedenis. Deze film is een triomf voor Pasolini.
De verschuiving van de tijdsperioden is nogal simpel, maar zeer gracieus. De conclusie van de film is een mooie dialoog die enkele Pasolini zelf kon brengen.
Een film die je niet snel vergeet!
Regie: Pier Paolo Pasolini
Verhaal: Luigi Scaccianoce
Cast: Silvana Mangano, Franco Citti, Alida Valli, Carmelo Bene, Julian Beck, Luciano Bartoli, Francesco Leonetti, Ahmed Belhachmi, Giovanni Ivan Scratuglia, Giandomenico Davoli, Ninetto Davoli, Laura Betti, Pier Paolo Pasolini, Isabel Ruth, e.a.
Release: 1967

