Rome

rome-gayDe dichter Lucretius (94-55 v.C.) vond het vanzelfsprekend dat aantrekkelijke adolescente jongens, voor ze volwassen werden en geliefd werden door vrouwen, eerst bemind werden door mannen.

Echter, Musonius Rufus (30-102) onderrichte filosofie in Rome tijdens het bewind van Nero en Vespasianus. Hij vond dat seks enkel kon in een heterohuwelijk met de bedoeling om voor nageslacht te zorgen. Een man die seks had met jongens of met andere mannen vond hij niet juist, beschamend en “in tegenspraak met de natuur”.

Deze contrasten waarschuwen ons al over de verschillende Romeinse houdingen tegenover holebiseksualiteit.

De Romeinse seksuele code

Er was bij de Romeinen bijna geen enkel religieus of ethisch principe dat homoseks immoreel of illegaal maakte. Maar tezelfdertijd was er een code van toestemmingen en beperkingen om de seksuele relaties tussen mannen te regelen, net zoals dat gebeurde bij seksuele relaties tussen mannen en vrouwen.

Men kon merkwaardig onverschillig zijn over iemand’s seksualiteit. Horatius, die nooit trouwde, “brandde van verlangen, soms naar lieve jongens, soms naar meisjes”. Martialis schrijft over het anaal penetreren van mannen, het vaginaal en anaal penetreren van vrouwen en over het oraal bevredigd worden door zowel mannelijke en vrouwelijke partners.

Rol, leeftijd en status waren echter wel belangrijk. De vrijgeboren volwassen Romein die graag seks had met mannen, penetreerde mannenslaven, eunuchen en manhoeren net zoals hij zijn vrouwenslaven, zijn vrouwelijke concubines en zijn vrouwhoeren penetreerde.

Maar het was een grote overtreding om een “puer praetextatus”, een vrijgeboren mannelijke Romein die nog geen “toga virilis” droeg (dit kledingstuk kregen ze rond het vijftiende jaar) te verleiden; en vaders deden al het mogelijke om de “pudictia” (kuisheid) van hun zonen te bewaren. Dit was niet zo gemakkelijk; Juvenalis schrijft: “Een knappe zoon zorgt voor constante angst en zorgen bij zijn ouders en het komt zelden voor dat “pudictia” en een knap voorkomen, samengaan.”

Ook was het een schande wanneer een vrijgeboren volwassen man gepenetreerd werd door een vrijgeboren volwassen man, door een manhoer of door een slaaf. De Romeinse homoseksualiteit was vooral een vorm van pederastie waarbij een relatie met een vrouw mogelijk was. Er kleefde een stigma aan mannen die tijdens homoseks een passieve rol aannamen.

Servilis Patientia

Het verschil tussen de Romeinse en de Griekse homoseksualiteit is vooral te zien in de manier waarop de twee maatschappijen probeerden om de seksuele relaties van hun volwassen burgers en vrijgeboren jongens te regelen. In Athene waren beide partijen idealiter vrijgeboren en sociaal gelijk, de band tussen beiden was ongedwongen en in sommige gevallen zowel educatief en seksueel. In Rome was een typische homorelatie deze van een (actieve) burger en zijn adolescente (passieve) slaaf.

De slaaf had geen rechten, terwijl de meester onbeperkte seksuele toegang had tot het slavenlichaam. Deze ongelijkheid creëerde het seksuele gedrag en de houdingen van de Romeinen.

Volgens de dichters uit die tijd was de mannelijke slaaf die gekocht werd voor een seksueel doel, jong en zacht. “Zijn gezicht is zo wit als melk. Hij heeft sprankelende ogen. Zachte, welriekende lokken vallen op zijn schouders. Zijn neus is lichtjes gebogen, zijn lippen zo rood als de rozen in Paestum. Zijn huid is zo zacht als dat van een meisje. Op zijn adolescente kaken staat enkel wat dons. Zijn kussen zijn heerlijk, en zijn adem ruikt bij het ontwaken naar rijpe appels, naar een veld na een lentebui, of naar een bloementuin met Siciliaanse bijen. Zijn dijen zijn als honing en hij heeft een zachte anus. Wanneer deze jongen de wens van zijn meester vervult, is hij zo blij zoals Jupiter met Ganymedes”.

Muliebris Patientia

Dat een vrijgeboren man zich liet penetreren door een andere man was ook schandelijk omwille van een andere reden: hij liet zich bewust gebruiken als een vrouw.

Mannelijke angsten over verwijfdheid zijn in de Westerse cultuur sinds de Grieken een bron voor vrouwenhaat en fanatisme geweest. In een patriarchale maatschappij zoals deze in Rome, werd elke vergelijking van een man met een vrouw als een vernedering beschouwd.

De Romeinen baseerden zich op stereotiepe tekens van verwijfdheid om mannen te vinden die graag passieve homoseks hadden. Deze mannen waren bekend als “cinaedi” of “molles”. De “cinaedus” liet weten dat hij seksueel als een vrouw wou worden behandeld door zijn haar lang te laten groeien, door groene of oranje doorschijnende zijden toga’s te dragen, door zichzelf te parfumeren met balsem, door zijn wenkbrauwen te plukken en door oogschaduw te dragen, door te wiegen met de heupen bij het wandelen en door zijn benen en billen te scheren. Volgens de Stoïcijnse filosoof Epictetus waren mannen bij nature harig; als ze hun lichaamshaar afscheerden of epileerden, betekende dit dat ze vrouwen willen zijn.

Het diepgewortelde vooroordeel tegen volwassen passieve mannen zorgde voor termen zoals “servilis patientia” (slaafachtige onderdanigheid) en “muliebris patientia” (vrouwelijke passiviteit). Om dit te voorkomen werd de “lex Scantinia” opgesteld, de enige Romeinse wet (uit de tweede eeuw voor Christus) tegen homoseksualiteit. Deze wet werd door de Christelijke keizers in de vierde eeuw afgeschaft. Uit geschriften van Juvenalis en Suetonius leren we dat deze wet twee daden bestrafte: seks met een adolescente vrijgeboren jongen en de passieve rol van een Romeinse burger bij anale en orale seks met een man.

Wie een inbreuk op deze wet pleegde met een partner die hiermee akkoord ging, kreeg een geldboete. Had hij zijn partner echter gedwongen, dan kon de beschuldigde veroordeeld worden tot de doodstraf.

Het broederschap van de Cinaedi

De “cinaedus” en zijn partner vertegenwoordigen een patroon van lust, erotische keuze en seksueel plezier dat verschilt met de pederastie van de meerderheid van de Romeinse mannen. Ook bestonden er in Rome groepen van mannen die seksueel vooral geïnteresseerd waren in volwassen mannelijke partners (androfilie).

De vele beschuldigingen van volwassen passiviteit die werden gebruikt om politieke schandalen te ontketenen en de vele beledigende verwijzingen ernaar in satires, geschiedenissen, graffiti, essays, of in wettelijke, wetenschappelijke en medische geschriften en in werken van Joden en Christenen, zijn een bewijs dat passieve androfilie een wijdverspreid fenomeen was in het Romeinse sociale en seksuele leven.

Elke “cinaedus” had actieve partners. Sommigen van deze partners waren slaven die moesten ingaan op de vraag van hun meester. Anderen waren professionele manhoeren die de actieve rol op zich namen bij anale en orale homoseks.

In de negende satire van Juvenalis lezen we over een rijke man “Virro” die een passieve volwassene is en die impotent is bij vrouwen. Naevolus penetreert zowel hem en zijn vrouw. Zijn vrouw raakt zwanger en baart een jongen en een meisje. Virro gebruikt deze kinderen om de roddels te stoppen over zijn povere mannelijkheid. Virro schrijft liefdesbrieven naar Naevolus. Naevolus klaagt dat de gierige Virro hem te weinig betaalt in ruil voor zijn trouw en stilzwijgen: “De slaaf die een veld omploegt heeft het gemakkelijker dan hij die zijn eigenaar omploegt”.

Maar er waren in Rome ook actieve mannen die er vrijwillig voor kozen om seks te hebben met andere volwassen mannen, die de actieve rol op zich namen en die geen slaven of hoeren waren. Zij werden “adultorum amor” genoemd. En er was ook een term voor zij die het deden: “libidinis in mares proniores” (mannen die seks hebben met mannen), wat verschilt met “libidinis in pueros proniores” (die naar jongens verlangen).

Sulpicius Gallus bijvoorbeeld, was een “homo delicatus”, een bottom die “vurig naar mannen verlangde”. Zijn minnaar was volwassen, rijk en vrijgeboren. Volgens Cicero in een brief aan zijn vriend Atticus beschuldigden roddels de consul Afranius ervan dagelijks de Romeinse burger Lollius Palicanus oraal te bevredigen. Catilinus was stevig gebouwd, een dappere soldaat, maar Cicero beschreef hem als de “amator” (geliefde) en de echtgenoot van Gabinius. Verres, die een beruchte vrouwenversierder was, was de passieve partner van een sociaal gelijke, de senator Aemilius Alba, die door Cicero beschreven wordt als Verres’ boezemvriend en “amator”. De keizer Titus verkoos mannen boven jongens en was de actieve seksuele partner van volwassen manhoeren en eunuchen. De keizer Galba had “seks met mannen, maar enkel met deze die gespierd en volwassen waren”.

Er zijn enkele teksten overgebleven over het bestaan van mannen die beide rollen op zich nemen: “amare et amari” (actief en passief). Seneca beweert een groep van schaamtelozen jongemannen te kennen die zowel actief als passief homoseks hebben. Volgens Suetonius had Keizer Caligula actieve en passieve homoseks met Marcus Lepidus, met de mimespeler Mnester en met enkele “gijzelaars”.

Religieuze zelfcastratie

romeinenHomeseksualiteit gebaseerd op genderrollen uit de antieke tijd is vooral zichtbaar in religieuze middens en vooral bij de mannelijke dienaars van twee populaire vruchtbaarheidsgodinnen: Cybele of de Grote Moeder (Magna Mater) en Atagartis of de Syrische godin (dea Syria).

De liefhebbers van deze godinnen onderscheidden zich van andere mensen met twee praktijken: castratie (meestal vrijwillige zelfcastratie) en travestie. Stel je een wild feest voor ter ere van Magna Mater of van de Syrische godin. Jongemannen die gedreven werden door een goddelijke gekte trokken hun kleren af, sneden hun testikels af, liepen door de straten met hun testikels in hun handen en wierpen ze in een open deur. De vrouwen van het huishouden waar deze testikels terecht kwamen, zorgden voor de jongeman, gaven hem vrouwenkleren en bewaarden zijn testikels in een speciaal doosje, dat gelijkt op een pyxis, een doosje dat gebruikt wordt door de Christenen om gezegende hosties in te bewaren.

De beste verklaring voor deze religieuze zelfcastratie zijn twee wijdverspreide gedachten uit de oudheid: één: dat heilige functies het best uitgevoerd worden door personen die zichzelf altijd kunnen beheersen en twee: dat vrijwillige zelfbeheersing onmogelijk is voor elke intacte man, waardoor er voor de jongeman niet anders opzit dan te kiezen voor kuisheid door middel van castratie.

De volgelingen van deze culten (“galli” genoemd) waren rondreizende bedelaars, die zichzelf op de rug sloegen met koorden (de druppels bloed die daardoor vrijkwamen waren een offer voor de godinnen) en ze deelden hun gebeden en exuberante rituelen met de dorpelingen of stedelingen.

Beschaafde Grieken en Romeinen bekeken de “galli” met afkeur. Ze noemden ze half-mannen (“semimares”, “semiviri”). Catullus geloofde dat castratie eunuchen in vrouwen veranderde. In een gedicht over de zelfkastratie van Attis, het prototype van de eunuch-priester, beschrijft hij hoe de jongeman klaagt over zijn verlies: “Ego mulier, ik ben nu een vrouw”. Anderen beschouwden de “galli” als onzijdig; noch man, noch vrouw, of van de derde sekse (“tertius sexus”) die beide geslachten bezaten, een vrouw en een man in hetzelfde lichaam.

In zijn werken lacht Apuleius met de “galli” omwille van hun hoge stemmen, hun rouge, mascara en gezichtspoeder, hun gele sandalen en oranje kleren van linnen of zijde. En net zoals zoveel van zijn tijdsgenoten ging hij nog een stap verder door hen te beschrijven als “cinaedi” en “mosses”, passief seksueel en altijd bereid voor de passieve rol bij anale homoseks. Apuleius noemde de “galli” “hij-hoeren”.

Tribaden en tribadie

De Romeinse tegenhanger voor de verwijfde man was de mannelijke vrouw, de tribade. “Tribas” is de antieke term die het best in de buurt komt voor diegene die wij nu als een lesbienne beschouwen. Het woord is ontleend van het Griekse werkwoord “tribein” (wrijven). In het Latijn was “frictrix” (vrouw die wrijft) een synoniem.

Martialis geeft een vroeg Romeins beeld van de tribaden: ze dragen graag mannenkleren, ze spelen met ballen, ze rennen, ze springen, ze worstelen en ze oefenen met zware gewichten. Ze eten heel veel vlees en drinken onaangelengde wijn tot ze moeten braken. Ze houden er van om “te wrijven tegen andere vrouwen” en om andere vrouwen oraal te bevredigen, sommigen gebruiken zelfs een kunstpenis (olisbos) of hun eigen vergrootte clitoris “harder dan de erectie van een man”.

Er is noch in het Grieks, noch in het Latijn een woord voor de seksuele partners van tribaden. Martialis noemt één zo’n vrouw “amica” (vriendin). De partners van de tribaden werden gewoon “vrouwen” genoemd. Tribaden hadden “vrouwen” zoals “cinaedi” “echtgenoten” hadden. Er bestaat gering bewijs dat tribaden konden “trouwen” met volwassen vrouwen (net zoals “cinaedi” dat met volwassen mannen deden).

Seksuele categorieën

De Romeinen waren zich bewust van de diversiteit van hun eigen seksuele voorkeuren en acties en vroegen zich af wat de oorzaken hiervan waren.

Ze vroegen zich bijvoorbeeld af hoe het kwam dat “tribades” en “molles mares” bestonden. De dichter Phaedrus (15v.C. – 50n.C.) schrijft dat terwijl hij de mens schiep uit klei Prometheus een hele dag bezig was met het maken van de mannelijke en vrouwelijke geslachtsorganen. Voor hij ze kon vastmaken, nodigde een andere god hem uit om te eten. Toen Prometheus terug kwam was het al laat en was hij dronken en slaperig. Hij was zo verstrooid dat hij vrouwelijke geslachtsorganen aan enkele mannenlichamen vastmaakte en enkele mannelijke geslachtsorganen vastmaakte aan vrouwenlichamen.

Het is opmerkelijk dat zelfs nog voor de fout van Prometheus de onafgewerkte menselijke wezen al mannelijk of vrouwelijk waren. Het verhaal van de fout van Prometheus gaat over gender, niet over geaardheid. De tribaden van Prometheus hebben vrouwenlichamen en de “gedachten en lusten” van mannen. De mannen die hij “molles mares” noemt, hebben mannenlichamen en de seksuele voorkeuren en lusten van vrouwen. Toch legde Phaedrus de oorzaak voor holebiseksualiteit bij de schepping van het menselijke ras.

Een medisch model

Ook probeerde de medici een verklaring te geven voor het bestaan van holebiseksualiteit: de antieke theorie van het zogenaamde “rechts-links”-paradigma van seksueel verschil. Mannen hebben twee testikels en twee zaadleiders. De testikel aan de rechterkant van het lichaam bevat mannelijk zaad, deze aan de linkerkant vrouwelijk zaad. Bij vrouwen is de baarmoeder verdeeld in twee kanten: de rechterkant is mannelijk, de linkerkant vrouwelijk. De medici dachten namelijk dat bij alle wezens de rechterkant van het lichaam mannelijk en de linkerkant vrouwelijk is.

Beide ouders leveren zaad af om een kind te verwekken. De natuur (“natura”) en het geslacht van het kind wordt bepaald door de hoeveelheid vaderlijke en moederlijke zaden die bij de conceptie komt kijken, en of het zaad van de vader uit zijn rechter- of linkertestikel komt, en door het deel van de baarmoeder (links of rechts) waar het mannelijk zaad terecht komt.

Als er mannelijk zaad van de vader in het linkerdeel (het vrouwelijke deel) van de baarmoeder terecht komt, wordt er een jongentjes verwekt, maar vrouwelijke karaktereigenschappen zullen zijn “mannelijke uitmuntendheid” verzwakken. Het mannelijke kind zal één van volgende eigenschappen tonen: een bleke huid, verfijnde armen en benen, een klein gestel, een zachte stem of een zwakke geest of een combinatie van deze.

Als er vrouwelijk zaad van de vader in de rechterkant (of de mannelijke kant) van de baarmoeder terechtkomt, zal er een meisje verwekt worden, maar het kind zal meer mannelijke trekjes tonen: intelligentie, sterke armen en benen, overgewicht, gezichtshaar, een lage stem, dapperheid, moeite om trouw te blijven, of een combinatie van deze.

De astrologen

Ook de astrologen deden een duit in het zakje om de oorzaken van verschillende seksuele voorkeuren uit te leggen.

De stand van de sterren maakt ons kuis of onkuis, trouw of ontrouw, wellustig of frigide, steriel of vruchtbaar, aantrekkelijk of afstotelijk, ongeremd of gematigd, actief of passief, enkel geïnteresseerd in seks met vrouwen of enkel met jongens, of met zowel vrouwen en jongens, of enkele met jonge mannen, of met alle mannen, of met slaven, of met familieleden, of met hoeren.

De meest begrijpelijke astrologische verhandeling is de “Matheseos libri octo” van Firmicus Maternus. Toen hij er aan begon in het jaar 334, was hij een rijke gepensioneerde advocaat uit de klasse van senatoren.

Firmicus besteedde bijna geen aandacht aan mannen die enkel vrouwen willen noch aan vrouwen die enkel mannen willen. Deze zijn voor hem te gewoontjes om verder te onderzoeken. Hij concentreert zich op seks dat niet de bedoeling heeft om kinderen te verwekken.

Zijn taxonomie van de seksuele types bevat een klasse van volwassen mannen die exclusief pederast zijn. Zulke mannen zijn steriel, ze trouwen nooit en ze kunnen onmogelijk seks hebben met vrouwen, zelfs niet als ze worden gedwongen. Ze houden enkel van jongens. Ze zijn tegennatuurlijk (Firmicus keurt anale seks af.)

Daarnaast is er ook een klasse vrouwen die exclusief seks heeft met vrouwen. Firmicus noemt hen “mannelijke vrouwen” (mulieres viragines). Ze hebben nooit seks met mannen, want als “de Zon en de Maan mannelijke tekens hebben en als Venus ook een mannelijk teken is in de kaart van een vrouw, zullen de vrouwen die geboren worden, het karakter van een man hebben en zullen ze willen seks hebben met een vrouw zoals een man seks heeft met vrouwen”.

Meer nog, volgens Firmicus kunnen Mercurius en Venus ervoor zorgen dat de persoon “onkuis is met de mond” (orale seks heeft). Saturnus en Venus kunnen voor “molles, cinaedos” zorgen, mannen die zich overgeven aan slaafachtige activiteiten. Het zijn de sterren die ervoor zorgen dat er hoeren zijn, zelfs lesbische hoeren (“mulieres vero viragines meretrices”).

Wat belangrijk is om te weten is dat de Romeinse theoretici seksuele categorieën maakten, over de verschillende seksuele voorkeuren. Met openheid berichtten zij over de verschillende seksuele activiteiten die er toen gebeurden.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati
Geplaatst op 16 augustus 2009 - 0 reacties op dit artikel.

Tags : , ,

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.