Polen

RA006177In 2000 had Polen 38,7 miljoen inwoners. Sinds 1945 worden de grenzen van dit land gevormd door de Odra en de Nysa (rivieren in het westen), de Baltische Zee in het Noorden, de Bug-river in het oosten en in het zuiden door de bergen van de Karpaten en de Sudeten. Hoewel Polen een rudimentaire holebi-cultuur heeft, blijft de inlandse houding tegenover holebiseksualiteit negatief.

Geschiedenis van Polen

De Poolse staat dateert van het jaar 966. Warschau is de hoofdstad van Polen sinds 1611. De Unie van Lublin (1569) verenigde het Koninkrijk Polen met de het Groothertogdom van Litouwen, met als resultaat het Pools-Litouwse gemenebest. Dit rijk werd beroemd omwille van de tolerantie tegenover religieuze dissidenten tijdens de Reformatie en als beschermer van het Westen tijdens de belegering van Wenen in 1683.

Ondanks de belangrijke prestaties van de Poolse Verlichting, waaronder de eerste schriftelijke grondwet van Europa, leed Polen onder drie afscheidingen (in 1772, 1793 en 1793) die het gemenebest verdeelden onder Oostenrijk, Pruisen en Rusland waardoor de Poolse staat verwijderd werd van de map van Europa. Hoewel Napoleon het Hertogdom van Warschau oprichtte in 1807, gevolgd door het Congres-Koninkrijk in 1815, werd Polen pas in 1918 onafhankelijk.

Polen werd onafhankelijk na Wereldoorlog I, maar het democratisch bewind werd tenietgedaan door een staatsgreep in 1926. Wereldoorlog II startte met de aanslag van Nazi-Duitsland op Polen, gevolgd door de bezetting van Nazi-Duitsland en de inname door de Sovjetunie.

De Duitse bezetting was afschuwelijk; Polen werd de plaats van de Holocaust. In totaal kwamen zes miljoen Poolse burgers om. De Joodse gemeenschap van Polen werd bijna helemaal vernietigd. Warschau had bijna geen inwoners meer en bestond enkel nog uit ruïnes.

Na Wereldoorlog II werd Polen deel van de communistische wereld tot 1989, toen de democratie in eer werd hersteld. Polen is ontzettend katholiek en de Kerk kreeg er veel respect omwille van de sterke mate aan verzet tegen de Nazi’s en de communisten. Dit werd nog versterkt door de verkiezing in 1978 van Johannes Paulus II als eerste Poolse paus.

De vroege Poolse holebiseksualiteit

Er was al vroeg sprake van holebiseksualiteit in Polen. Volgens Jan Dlugosz was Boleslaw de Kale homo. Hij verdenkt ook Wladyslaw IV (aanvoerder van een kruistocht tegen de Turken) van homoseksualiteit.

Tijdens de achttiende eeuw werd Polen beïnvloed door de open houding tegenover seksualiteit dankzij de tolerantie van de Verlichting. De laatste koning van Polen, Stanislaw Augustus (1764-1795) zou seks hebben gehad met de Britse ambassadeur in St.-Petersburg.

Jerzy Marcin Lubomirski, een telg van een van de rijkste Poolse families stond bij zijn tijdgenoten geboekstaafd als een “seksueel verdorvene”. Een krant in Warschau schreef over het schandaal toen Lubomirski in vrouwenkleren verscheen tijdens een gemaskerd bal in 1782.

De negentiende en de vroege twintigste eeuw

In 1808 werd de Napoleontische Code van kracht in het Hertogdom Warschau. Deze wetten bevatten niets over holebiseksualiteit, wat betekent dat er geen legale structuur was om holebi’s te onderdrukken. Maar na 1815 kwamen er wel wetten die holebiseksualiteit illegaal maakten. Zo verorderde Nicholas I in 1835 dat homoseksualiteit illegaal was in het hele Russische Rijk.

Hoewel er niet veel informatie bestaat over Pools lesbianisme in de negentiende eeuw, had Narcyza (1819-1876) een schrijfster en stichtster van de Poolse vrouwenbeweging, een verhouding met de dochter van een rijke magnaat. Deze affaire wordt beschreven in het boek “Poganka” van Zmichowska.

Na 1918, nam het onafhankelijke Polen terug de Napoleontische code aan en waren er terug geen wetten meer die holebiseksualiteit verboden. Maar de politie gebruikte vage fatsoenwetten om holebi’s lastig te vallen. Toch had het tussenoorlogse Polen een bloeiende holebi-subcultuur. Vele Poolse belangrijke figuren uit deze periode waren holebisekueel: de componist Karol Szumanowski, de dichter Boleslaw Lesmian en de schrijvers Jaroslaw Iwaskiewicz en Maria Dabrowska.

Het communistische tijdperk

In 1948 vaardigde het communistisch regime uit dat 15 jaar voortaan de leeftijd was vanaf wanneer seks toegelaten was, zowel heteroseksuele als holebiseksuele seks. Maar de invloed van de katholieke kerk zorgde ervoor dat openlijke holebiseksualiteit als een schandaal werd gezien. Net zoals in andere landen had de katholieke kerk een groot aantal homoseksuele priesters daar het priesterschap één van de weinige aanvaarde manieren is om niet te hoeven huwen.

Ondanks een sociaal afkeuren bood een netwerk van cafés, urinoirs en cruisingplaatsen kansen voor de groei van een homo-subcultuur. In 1981 zorgde een artikel in het belangrijke tijdstrift “Polityka” voor een nationale discussie over holebiseksualiteit.

Vanaf 1986 werd het homotijdschrift “Filo” verspreid. Daarnaast begon de dichter Grzegorz Musial homo-erotische gedichten te publiceren. Toch kon het laatste boek van Jerzy Andrzejewski (over homoseksualiteit) enkel in het buitenland in een ongecensureerde versie verschijnen.

De communistische regering gebruikte homofobische gedachten om holebi’s te chanteren en de politie kon vrijelijk holebi’s lastigvallen. Dit kende zijn hoogtepunt tijdens “Operatie Hyacinth” in 1985 waarbij veel homo’s werden gearresteerd.

De holebi-beweging

Sinds 1989 kent Polen een holebi-beweging. Warschau is het centrum van het Poolse holebi-leven met bars, badhuizen en cruising-plaatsen. Daarnaast hebben ook Krakow, Lodz en Wroclaw commerciële holebistructuren en holebi-organisaties.

“Lambda”, een holebi-koepelorganisatie werd opgericht in 1990. Dankzij de afschaffing van de censuur volgde een golf van holebi-tijdschriften zoals “Inaczej”, maar van deze blijft nog enkel het succesvolle “Nowy Men” (nieuwe mannen) over. De eerste gaypride in Polen vond plaats in Warschau in 1995.

In Polen is aids er vooral gekomen door druggebruik, maar het heeft ook invloed op de holebi-gemeenschap. Bijvoorbeeld: in 1995 werd een tentoonstelling “Ik en aids” georganiseerd in Warschau met het werk van de openlijke homosekuele artiest Andrzei Karas. Daarnaast hebben Zweedse, Canadese en Duitse organisaties actief geholpen met anti-aidscampagnes in Polen.

De grondwet van 1997 verbiedt discriminatie “op grond van alle verschillen”, maar de katholieke hiërarchie verhinderde de specifieke bescherming voor discriminatie op basis van seksuele geaardheid. Daardoor is in Polen het huwelijk enkel weggelegd voor heteroseksuele koppels. Enquêtes hebben uitgewezen dat 70 tot 80% van de Polen holebi’s verachten.

Hoewel de basis van een holebi-gemeenschap aanwezig is, blijft het leven van Poolse holebi’s moeilijk door de anti-holebihouding van de katholieke kerk. Toch zijn er positieve tekens: in december 2004 keurde de senaat van het Poolse parlement met 38 tegen 23 stemmen een wet goed die een geregistreerd partnerschap voor homokoppels mogelijk maakt. De regeling omvat onder meer erfrechten en het erkennen van gemeenschappelijk bezit.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati
Geplaatst op 15 augustus 2009 - 0 reacties op dit artikel.

Tags : ,

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.