Frankrijk

frankrijk-lavendelveldFrankrijk, de tweede grootste natie van West-Europa, heeft een rijke, maar dubbelzinnige relatie met holebi’s. Als één van de eerste landen dat holebiseksualiteit uit het strafrecht haalde, wordt Frankrijk vaak beschouwd als een progressief voorbeeld van seksuele bevrijding. Frankrijk was ook het land van vele openlijk holebiseksuele bekende personen, zoals Marcel Proust, André Gidé, Colette, Jean Genet, Jean Cocteau en Marguerite Yourcenar. Daarnaast was Frankrijk tevens een toevluchtsoord voor mensen als Oscar Wilde, Gertrude Stein, James Baldwin en Edmund White.

Ondanks al het liberalisme heeft Frankrijk ook weerstand (of onverschilligheid) getoond tegenover de sociale plaats en politieke kracht van holebi’s. Er zijn in Frankrijk geen nationale holebi-verenigingen en er is maar weinig politieke of legale erkenning van holebiseksualiteit.

Het idee dat holebi’s een minderheidsgroep kunnen vormen met een eigen sociale identiteit was, tot voor kort, een onbekend gegeven in de Franse cultuur en werd gezien (zelfs door holebi’s zelf) als een manier om de traditionele Franse sociale en politieke waarden te ondermijnen.

Holebiseksualiteit in de Franse geschiedenis

Om de status van holebi’s in Frankrijk te begrijpen is wat kennis over de Franse geschiedenis nodig. Zo beweert Claude Pasteur dat de Koninklijke Rechtbank van Frankrijk al vanaf de zestiende eeuw een homoseksuele cultuur koesterde met belangrijke personen zoals Louis XIII, Mazarin en Philippe d’Orléans.

Tijdens haar studie van de geschiedenis van het Franse lesbianisme besluit Marie-Jo Bonnet dat hoewel lesbianisme ongetwijfeld voorkwam, het tot de late negentiende eeuw niet werd gezien als een aparte seksualiteit.

Vive la révolution

De meeste geschiedkundigen zijn het erover eens dat de Franse Revolutie van 1789 het begin was van de ontwikkeling van holebiseksualiteit in Frankrijk. De revolutie en de nasleep ervan resulteerden in de moderne Franse gemeenschap met bijhorende ideeën en overtuigingen.

De omverwerping van het ancien régime (het monarchaal en kerkelijk systeem dat Frankrijk bestuurde) werd begeleid door een aanval op sociale en seksuele gewoontes. Beïnvloed door de opkomende filosofie van de Verlichting, werden de bevelen van de rechtbank en de Kerk niet meer opgevolgd en werden nieuwe sociale en morele houdingen opgericht naar het voorbeeld van het rationalistische individu.

Eén van de regels die verworpen werd, was de wet tegen sodomie en andere “misdaden tegen de moraal” die werd gebruikt om holebiseksualiteit te onderdrukken. De nieuwe Franse strafwet van 1791 verwijderde “pedofilie” (de term die werd gebruikt om holebiseksualiteit aan te duiden) uit de lijst van misdaden. Daardoor werd Frankrijk het eerste land ter wereld dat holebiseksualiteit decriminaliseerde.

Deze wettelijke herziening werd bekrachtigd door de formele aanvaarding in 1810 van de beroemde “Code Napoléon”, die alle vormen van seks aanvaardde, zolang alle betrokken partijen ermee instemden en dat het niet in het openbaar gebeurde.

Privé seksualiteit vs. openbaar burgerschap

GAY PARENTS ADOPTIONDe sleutel om te begrijpen waarom Frankrijk zo’n liberale kijk kreeg op holebiseksualiteit, was het verlangen naar privacy en het ontwikkelen van Franse sociale waarden.

“Pedofilie” werd niet uit het strafrecht gehaald omdat er een progressieve houding was tegen holebiseksualiteit. Integendeel, de Fransen waren net zo homofoob als andere Europese culturen in die tijd. Het was eerder uit verplichting tegenover het revolutionaire ideaal van “gelijkheid”. De revolutie predikte dat alle burgers gelijke leden waren van de nieuwe Franse Republiek. Ze moesten kunnen genieten van een maximum aan individuele vrijheid in hun privé-leven zolang dit niet ten onrechte was van anderen of de openbare orde niet in het gedrang bracht.

Het idee dat het privé-leven van een persoon afzonderlijk moest worden gezien van diens openbaar leven is een principe van de Franse sociale gedachte. Deze werd vastgelegd in de wet en heeft de Franse houding tegenover holebiseksualiteit gevormd.

Waar het Franse gerecht bijvoorbeeld vroeger geen tot weinig aandacht besteedde aan holebiseksualiteit achter gesloten deuren (bij iemand thuis of in een commerciële plaats), veroordeelde het gerecht streng openbare uitingen van holebiseksualiteit omdat deze gezien werden als een grote overtreding op de openbare orde en een bedreiging van de sociale stabiliteit.

Zelfs op vandaag blijven de meeste Fransen merkwaardig onverschillig als het gaat over seksuele geaardheid. Ze beschouwen dit als privé en ze blijven er discreet over. Daarom dat de openbare onthulling van de seksuele geaardheid van iemand (of het nu een vrijwillige of een gedwongen coming-out is) traditioneel geen belangrijk deel uitmaakt van het Franse leven.

Bijvoorbeeld, toen de socialist Betrand Delanoe zich, als eerste Franse politicus, outte op televisie veroorzaakte dit verrassend genoeg weinig beroering. Wel leidde dit tot een debat over de relevantie van privékwesties in de openbare politiek.

De Franse uitzondering

Deze Franse onverschilligheid over seksualiteit in het privé-leven komt overeen met de gedachte van gemeenschappelijke idealen. Vaak aangeduid als “de Franse uitzondering” (l’exception française), veronderstelt deze dat iedereen, op de eerste plaats Frans is en dat al het andere bijkomend is. “Eén natie, één volk, één cultuur” (une nation, un peuple, une culture). Dit zorgde voor heel wat voordelen voor holebi’s, maar ook voor nadelen.

Tijdens de jaren 1970, een periode van radicaal activisme in de Franse holebi-politiek, pleitten holebi-verenigingen als het FHAR, het GLH en het CUARH succesvol tegen de enige twee statuten in de Franse wet die een onderscheid maakten tussen heteroseksuele en holebiseksuele burgers: het verschil tussen de leeftijd waarop seks was toegestaan en de straffen voor seks in het openbaar.

Meer recent, in 1999, hielpen holebi-activisten het “Civiel Solidariteitspact” (Pacte Civil de Solidarité) aanvaarden, die de wettelijke verschillen tussen getrouwde en niet-getrouwde koppels wegwerkte, ondanks hun geslacht. Hierdoor kregen homoseksuele en lesbische koppels dezelfde burgerlijke en economische rechten als hun heteroseksuele tegenhangers. Bij al deze hervormingen werden holebi’s niet als leden van een specifieke groep gezien maar als volwaardige burgers van de Franse republiek die het recht hadden op dezelfde rechten als alle anderen.

Het principe van de Franse uitzondering is ook nadelig voor holebi’s. De voorgeschreven idealen kunnen slechts aangepast worden als dit in het nationaal geheel past. Dit betekent dat holebiseksualiteit enkel in de mate die past bij de algemene norm, wordt aanvaard.

De Franse culturele eis dat alle sociale groepen hun verschillen afstemmen op het republikeinse geheel, belemmert ook de ontwikkeling van een gemeenschap en daardoor de vorming van een Franse politieke gemeenschap van holebi’s.

Bijvoorbeeld, enkelen beweren dat het Franse trage en inefficiënte antwoord op de Aids-crisis in de jaren 1980 het resultaat was van een tekort aan een nationale holebi-vereniging. Daar er geen structuur was waarmee er druk kon worden uitgeoefend op de politiek of waarlangs er informatie over veilig vrijen kon verspreid worden, wordt er verondersteld dat Franse holebi’s niet genoeg over Aids wisten. Daardoor waren in Frankrijk het aantal verliezen aan Aids hoger dan in verschillende andere Europese landen.

De opkomst van de holebi-identiteit

Tijdens de jaren 1980 was er een belangrijke verandering in de Franse holebi-cultuur. Als resultaat van de Aids-crisis, de invloed van buitenlandse holebi-gemeenschappen en de kracht van het globaal marktkapitalisme, begonnen Franse holebi’s zich steeds meer bewust te worden over zichzelf als groep met een eigen identiteit en ze begonnen zich als dusdanig te organiseren.

Têtu

Têtu

Bijvoorbeeld, tijdens de jaren ‘80 en ‘90 startte de publicatie van hoogwaardige Franse holebiseksuele tijdschriften als “Gai Pied” en “Têtu”, nam de populariteit van holebiseksuele evenementen (zoals de jaarlijkse Gay Pride) enorm toe, begonnen er zich holebiseksuele buurten te ontwikkelen in grote Franse steden en was er een algemene toename van commerciële holebiseksuele initiatieven.

Toch moeten we opmerken dat deze ontwikkelingen voor heel wat controverse en zelfs weerstand zorgden, zelfs bij de Franse holebi’s zelf. Velen zagen en zien de opkomst van de holebi-gemeenschap als een invasie van de Amerikaanse politiek op de traditionele Franse waarden.

In een belangrijk tijdschrift, dat voor het eerst in 1996 werd uitgegeven in Frankrijk veroordeelde Frédéric Martel de nieuwe holebi-gemeenschap in Frankrijk. Hij schreef dat “deze een terugtocht is van de holebi-identiteit en dat deze minderheid ten koste gaat van de nationale cultuur, waardoor het Franse model, van het integreren van individuen in een verenigde republiek, wordt ontwricht.”

De Fransen staan erom bekend dat ze dingen doen op hun eigen, specifieke manier. Ze zullen dan ook altijd een eigen, specifieke holebi-gemeenschap hebben die zowel overeenkomt als verschilt met deze die wij kennen.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati
Geplaatst op 14 augustus 2009 - 0 reacties op dit artikel.

Tags : ,

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.