Marbury, Elisabeth (1856-1933)

elisabeth-marburyElisabeth “Bessy” Marbury (19 juni 1856 – 22 januari 1933) was één van de eerste Amerikaanse theater- en literaire agenten en producenten die prominente theateracteurs en schrijvers vertegenwoordigde tijdens het einde van de 19de en het begin van de 20ste eeuw. Zij vormde de methode van zaken doen van het moderne commerciële theater. Ze was de levensgezel van Elsie de Wolfe (later bekend als Lady Mendl).

Marbury werd geboren en opgevoed in één van de oudste, rijkste en meest culturele New Yorkse families en had banden met Anne Hutchinson (Anne Marbury), de religieuse liberale die één van de stichters werd van Rhode Island na haar verbanning uit de Massachusetts Bay Colony. Marbury gebruikte deze banden tijdens het Victoriaanse tijdperk om zichzelf te vestigen als een belangrijke theater- en literaire agent en theaterproducent.

Marbury vormt voor velen een bundel van contradicties. Hoewel ze zelf de belichaming was van de vrouwelijke onafhankelijkheid was ze eerst tegen het stemrecht voor vrouwen. Dit veranderde toen vrouwen in de Verenigde Staten stemrecht kregen en in 1918 werd ze actief lid van de democraten. Ze bekeerde zich ook tot het katholicisme en ze was actief bij de ‘Knights of Columbus’, een katholieke organisatie. In 1923 publiceerde ze een autobiografie “My Crystal Ball: Reminiscenses”. Eerder publiceerde ze “Manners: A Handbook of Social Customs”.

Marbury trouwde nooit, maar had meer dan twintig jaar lang openlijk een lesbische relatie met Elsie De Wolfe. Marbury overleed in 1933. Haar begrafenis in St. Patrick’s Cathedral werd bijgewoond door een indrukwekkende reeks Amerikaanse leiders en dignitarisen. De Wolfe was opvallend afwezig ondanks het feit dat zij de belangrijkste erfgename was.

Carrière

Bessy Marbury’s klanten waren afgestudeerden van Franse literaire academie, toneelschrijvers Oscar Wilde en George Bernard Shaw, het dansteam van Vernon en Irene Castle en ze vertegenwoordigde ook Afrikaans-Amerikaanse schrijvers van de Harlem Renaissance. Ze speelde ook een belangrijke rol in de ontwikkeling van de moderne ‘Book Musical’, dat bij het publiek in de twintigste eeuw bekend werd als ‘Broadway’ door Cole Porter’s eerste musical “See America First” en “Nobody Home”, “Very Good, Eddie” en “Love o’ Mike” van Jerome Kern.

Haar vriend en tijdgenoot, de geschiedkundige/journalist/criticus, Henry James, afstammeling van twee Amerikaanse presidenten, refereerde naar Marbury en Elsie de Wolf als de verpersoonlijking van de Amerikaanse traditie om zichzelf opnieuw uit te vinden bij het begin van de twintigste eeuw. Marbury en de Wolfe creëerden hun eigen carrières en ontmoetten elkaar te midden van de amateurtheaters van de hoge klasse in het late Victoriaanse New York. Zij effenden het pad voor vele andere vrouwen die volgden, zowel in de wereld van het professionele theater als voor de onafhankelijke carrières en financiële autonomie voor vrouwen in het algemeen.

Het was in 1885 dat een succesrijke benefietvoorstelling in het theater, georganiseerd door Marbury, haar inspireerde om theateragent te worden. In 1888 overtuigde ze Frances Hodgson Burnett, die een theaterversie had geschreven van haar bestseller “Little Lord Fauntleroy”, om haar in te huren als manager en agent. Die zakenrelatie bleek al snel zeer winstgevend voor beide dames.

In 1891 reisde Marbury naar Frankrijk en 15 jaar lang was ze de vertegenwoordigster in de Engelstalige markt van toneelschrijver Victorien Sardou en de andere leden van de ‘Société des Gens de Lettres’, waaronder Georges Feydeau, Edmond Rostand, Ludovic Halévy en Jean Richepin. Ze zorgde voor passende vertalingen, muzikale omlijsting en de royalties. Ze vergenwoordigde ook George Bernard Shaw, James M. Barrie, Hall Caine, Jerome K. Jerome, Rachel Crothers en Clyde Fitch.

Haar kantoor werd het centrum van de theaterwereld in New York en ze werkte vele jaren samen met Charles Frohman en zijn theatersyndicaat. Ze werkte ook samen met zijn rivaal Shubert Brothers. In 1914 werd Marbury samen met verschillende andere agenten met de ‘American Play Company’ en werd ze producent van “Nobody Home”, “Very Good, Eddie” en “Love o’Mike”, met muziek van Jerome Kern en “See America First”, met muziek door Cole Porter. Deze werken waren belangrijk voor de ontwikkeling van de Amerikaanse vorm van muzikale komedie. Een ander succesnummer van Marbury was het danskoppel Vernon en Irene Castle, dat ze naar New York bracht in 1913.

Privéleven

Marbury zorgde er voor dat haar vriendin Elsie de Wolfe een carrière kreeg als interieurontwerpster. In 1903 restaureerde deze Villa Trianon in Versailles, Frankrijk. Ook in dat jaar organiseerde Marbury samen met Anne Tracy Morgan en Anne Vanderbilt de ‘Colony Club’, de eerste social club voor vrouwen in New York. Elsie de Wolfe was opnieuw aangesteld als interieurontwerpster. Later creëerde zij de exclusieve buurt ‘Sutton Place’, dat door de roddelbladen in 1920 een ‘amazonenenclave’ werd genoemd.

Tijdens Wereldoorlog I, spendeerde Marbury veel van haar tijd aan liefdadigheidswerk voor Franse en Amerikaanse soldaten en werkte ze verschillende maanden in militaire hospitalen in Frankrijk. Ze gaf ook toespraken voor de troepen. Ze vertaalde “The Faith of France” van Maurice Barrès en verkreeg onderscheidingen van de Franse en Belgische overheden. Toch was ze teleurgesteld toen ze geen onderscheiding kreeg van het Franse Ordre national de la Légion d’honneur. Deze eer ging wel naar de Wolfe.

Nadat ze dertig jaar samen hadden gewoond, scheidden Marbury en de Wolfe tijdens het begin van de jaren 1920. In 1926 verraste de Wolfe door opeens in de krant aan te kondigen dat ze ging trouwen met Sir Charles Mendl, een Britse diplomaat. Volgens de biografieën van de Wolfe was dit huwelijk geheel platonisch en hadden ze elk hun appartement in Parijs. Ze verschenen enkel samen bij sociale verplichtingen.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.