Joplin, Janis (1943-1970)

janis-joplinDe naam Janis Joplin is bijna synoniem voor de uitspattingen die belichaamd werden door de alternatieve cultuur van de jaren 1960: seks, drugs, en rock ‘n’ roll, waarin ook Joplin tot in het extreme ging. Joplin, die evenveel tegenslag als talent kende, werd beschreven in vele artikels, pagina’s lange biografieën, en documentaires als zijnde een roekeloos, seksbelust fuifbeest tot een triestig, verloren meisje dat nooit geloofde dat ze geliefd werd.

De waarheid situeert zich waarschijnlijk ergens in het midden – maar het is duidelijk dat Joplins’ muzikale erfenis voortleeft en grenzen van geslacht, ras en klasse overschrijdt.

Joplin werd geboren op 19 januari 1943 in het kleine insulaire Port Arthur, Texas, waar ze opgroeide. Ze viel altijd op als een intelligent, creatief buitenbeentje in haar thuishaven, bekend door de aanwezige olieraffinaderij. Ze viel ook in haar eerder conservatie familie, namelijk door zich bezig te houden met visuele kunsten en muziek eerder dan haar moeders’ verwachtingen in te vullen om namelijk voor lerares studeren.

Naar verluidt genoot Joplin van de aandacht door de praatjes over haar imago als “stout meisje , maar haar status als sociale paria kwetste haar diep en zou haar haar hele “korte” leven lang achtervolgen. Joplin liep tijdelijk school aan het Lamar State College of Technology of Texas in Austin, maar ze besloot dat school niets voor haar was en behaalde nooit haar diploma. Tijdens haar hogeschooljaren begon ze te zingen in de volksdansfestivals van de dag en in bars rond Austin, San Francisco, en Venice, Californië.

Nadat ze wat tijd doorgebracht had met reizen, en na een korte, mislukte poging om een conventioneel leven uit te bouwen in haar thuishaven Port Arthur, verhuisde Joplin naar San Francisco en verdiepte zich er volledig in de alternatieve cultuur.

Spoedig kreeg haar stem haar vele volgelingen, en voegde ze zich bij de toen nog onbekende groep Big Brother and the Holding Company. Joplin scoorde een grote hit tijdens het Monterey Pop Festival in 1967 met haar gloeiende vertolking van Big Mama Thorntons’ blueslied “Ball and Chain”.

Die grote Summer of Love (zomer vol liefde) gebeurtenis luidde haar grote doorbraak in; Big Brother tekende een contract met Mainstream Records, en Joplin trad nog gedurende twee jaar met hen op.

Later vormde Joplin de Kozmic Blues Band, en in 1969 brachten ze “I Got Dem Kozmic Blues Again Mama!” uit. Toen de groep uiteen viel, voerde ze een laatste project aan, de Full Tilt Boogie Band, een meer volkse, professioneel klinkende groep met wie ze haar derde album opnam, Pearl.

De door velen toegejuichte plaat werd pas na haar dood uitgebracht en bevat haar onvergetelijke versie van de Kris Kristofferson melodie “Me and Bobby McGee”.

Het leven was geen lachertje voor Joplin. Om haar carrière in een historisch kader te plaatsen, kunnen we ons herinneren dat Joplin beroemdheid verwierf nog voor de vrouwenbevrijding open bloeide – en nog voor de komst van het vrouwelijke muziekgenre. Haar tijdperk – ondanks de proliferatie van onwettige kinderen – was niet erg bevorderend voor een alleenstaande, ondernemende vrouw in de traditioneel mannelijke rock ‘n’ roll wereld. Naarmate haar bekendheid toenam, namen ook haar gebruik van drugs en alcohol toe; ze vocht tegen haar heroïneverslaving, maar liet haar Southern Comfort (likeur) gewoonte nooit los.

Joplins’ seksualiteit was uitgebreid en open, en omvatte zowel mannen als vrouwen; maar de zonderlinge cirkels waarin Joplin zich begaf waren meestal heteroseksueel en niet bestand tegen seksisme. Hippie vrouwen werden immers niet verondersteld grof en agressief te zijn, zoals Janis vaak omschreven werd.

Bovendien overschreed Joplin de grens van rassenverschillen. De meeste mensen hadden nog nooit een blanke vrouw blues horen zingen en alle remmen losgooien zoals zij dat deed, en misschien was niet iedereen klaar voor een allesomvattende explosie van stem en ziel. Dankzij invloeden en inspiraties zoals Holliday, Bessie Smith, en Leadbelly vertolkte Janis de blues op zo’n manier dat het de grens tussen “zwarte muziek versus blanke muziek” hielp neerhalen.

Hoewel Joplin verscheidene vrouwelijke geliefden gekend had, identificeerde ze nooit openlijk als lesbisch of biseksueel. Ze beschouwde zichzelf daarentegen als iemand die buiten de bestaande categorieën valt: ze was gewoon seksueel. Haar vrienden verwezen meestal naar haar als zijnde biseksueel, maar de pers heeft haar verleden lang als heteroseksueel willen afschilderen, terwijl de lesbische cultuur haar vaak als één van hen beschouwt.

De waarheid is dat Janis relaties van lange duur onderhield met verscheidene vrouwen, waaronder Peggy Caserta, wiens controversiële autobiografie “Going Down with Jani”s hun relatie en wederzijdse drugsverslaving belichtte. Tezelfdertijd was Joplin op zoek naar “één goede man” met wie ze zich kon settelen. Ze verloofde zich tot tweemaal toe, maar stapte nooit in het huwelijksbootje.

Hoewel ze afgekickt was van heroïne tegen de tijd dat ze de Full Tilt Boogie Band vormde, kwam ze toch opnieuw in de verleiding toen ze haar voormalige dealer op een avond in de lobby van het Landmark Motel in Los Angeles tegen het lijf liep. Ze overleed aan een overdosis heroïne, alleen in haar motelkamer op 4 oktober 1970.

Joplins’ muziek blijft verder gedijen. Haar Greatest Hits album haalt nog steeds de Billboard hitlijsten. Ze werd ingewijd in de Rock and Roll Hall of Fame in 1995.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.