Fassbinder, Rainer Werner (1946-1982)

5504123Met meer dan veertig films in zeventien jaar was Rainer Werner Fassbinder verantwoordelijk voor het onder de internationale aandacht brengen van de veelgeprezen Nieuwe Duitse Cinema van de jaren 1960 en 1970. Al van vroeg in zijn carrière gebruikte Rainer in zijn dubbelzinnige en vaak vermetele films de cinematische conventies van Hollywood om zijn ideologische argumenten van Nieuw Links te brengen.

Tegelijkertijd transformeerde Rainer het gebruik van politieke films en hij spoorde de kritische re-evalutie aan van enkele ondergewaardeerde vormen van de Amerikaanse commerciële cinema, zoals de “vrouwenfilm” en het melodrama. Zijn films benadrukten niet alleen thema’s van gender en seksualiteit, maar hij bracht deze thema’s ook in een breder sociaal en politiek kader.

Holebiseksualiteit neemt een belangrijke plaats in in zijn werken, maar hij gebruikt het meestal om bepaalde intermenselijke en politieke thema’s te benadrukken.

Rainer Werner Fassbinder werd op 31 mei 1946 in Beieren geboren. Zijn kindertijd brengt hij door in bioscopen, waar hij vijf keer per week en soms tot drie keer per dag naar films gaat kijken. Zijn ouders scheidden toen hij vijf was. Hij voelde zich verlaten door zijn vader en zocht troost in de films. De aanwezigheid van de geallieerde militairen in het na-oorlogse Duitsland zorgde ervoor dat hij vooral Amerikaanse films zag.

Rainer maakte zijn eerste films toen hij twintig was, twee kortfilms met zijn moeder en zijn mannelijke geliefde. Deze producties voorspelden een carrière waarin het persoonlijke en het professionele met elkaar verweven waren. Snel daarna, toen hij geen toegank kreeg tot de DFFA filmschool in Berlijn, ging Rainer naar het theater. Hij voegde zich bij een gezelschap van activisten in Munchen waar hij acteurs ontmoette die hij nog herhaaldelijk zou gebruiken in zijn projecten. Hij werd er ook politiek bewust.

Zijn ervaringen op het podium zorgden ervoor dat zijn acteertalent verbeterde en Rainer was vaak te zien in zowel zijn eigen films en in deze van andere regisseurs. Tot aan zijn dood door een overdosis van drugs en alcohol op 10 juni 1982, werkte Rainer zonder te stoppen voor het toneel, het scherm, de televisie en de radio. Zijn carrière werd geholpen door staatssubsidies en omdat hij zo’n flamboyante persoonlijkheid had die soms nog meer in de belangstelling stond dan zijn werken.

Vanaf de start van zijn carrière zaten er holebiseksuele thema’s in de films van Rainer, maar bijna altijd was seksualiteit slecht één item binnen een complex verhaal van sociale machten en ongelukkige mensen.

Vroege werken van Rainer parodiëren gangsterfilms uit de jaren 1940, en brengen het homo-erotisch motief op de voorgrond van mannelijke en vrouwelijke vriendschappen. Rainer kreeg internationale faam met “De bittere tranen van Petra von Kant” uit 1972, waarin het centrale thema de obsessieve liefde is van een modeontwerpster voor een mannequin, die zich niet wil overgeven aan een verstikkende lesbische relatie.

Met “Faustrecht der Freiheit” uit 1975 sprak Rainer rechtstreeks tot de holebi-gemeenschap met een verhaal over een minzame man wiens plotse rijkdom hem op een onbekend sociaal terrein brengt en waar hij door een geliefde wordt uitgebuit en geruïneerd wordt achterlachten. Rainer kreeg kritiek omdat hij de clichés uit de holebi-gemeenschap portretteerde, maar hij drong erop aan dat hij met zijn satire de aandacht wou vestigen op het conflict tussen de verschillende klassen.

Rainer had zelf een uitbuitende persoonlijkheid en later zou hij zich verantwoordelijk voelen voor de zelfmoord van zijn vriend Armin Maier in 1978 en hij gaf toe dat zijn rol als slachtoffer in “Faustrecht der Freiheit” tegengestelde onflatterende autobiografische parallellen bevat.

“In einem Jahr mit 13 Monden” uit 1978 gaat over het moeilijke thema van seksuele identiteit, over de laatste dagen van een man-tot-vrouw transseksueel, die wordt verworpen door haar geliefde wanneer ze zich laat opereren om hem een plezier te doen. De transseksueel wordt uiteindelijk aangerand door een groep homo’s die ontdekken zij geen homoseksuele travestiet is.

Ondanks het geweld de soberheid van zijn films, begreep Rainer ook het belang van camp in films. Dat deed hij door een aftakelende filmster te tonen in “Veronika Voss”uit 1981, Marlene Dietrich uit “Der Blaue Engel” terug te brengen in “Lola” uit 1981 en door “The Women” van Clare Booth te bewerken voor de planken en voor de televisie.

Voor zijn laatste film “Querelle” uit 1982 baseerde Rainer zich op “Querelle de Brest”, het controversiële boek van Jean Genet. In dit werk schijnt Rainer ondermeer een licht op de rivaliteit tussen de brute homo-erotiek van matrozen en leermannen.

Rainer Fassbinder stierf, wellicht door zelfmoord, op 10 juni 1982 aan een overdosis slaappillen en cocaïne.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati

Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.