Androgynie

ABC

androgynieAndrogynie, een samenvoeging van de Griekse woorden “andros” (man) en “gynaika” (vrouw), staat voor het voorkomen van zowel mannelijke en vrouwelijke kenmerken bij één enkele persoon. Hoewel de term “hermafrodiet” soms als synoniem voor androgynie wordt gebruikt, wordt androgynie op vandaag meestal begrepen als een psychologische mix van genderkenmerken, terwijl hermafroditisme een persoon beschrijft die enkele seksuele organen bezit van de beide geslachten.

Androgynie werd lange tijd in verband gebracht met sterke vrouwen, zachte mannen, leden van de holebi-gemeenschap en andere personen die niet makkelijk passen in traditionele gendercategoriën.

De androgyn als goddelijke samensmelting van aardse principes

Dionysus afgebeeld met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken

Dionysus afgebeeld met mannelijke en vrouwelijke geslachtskenmerken

Sommige culturen vereerden de androgyn als de goddelijke samensmelting van aardse principes en vele religies hebben goden aanbeden die een voorstelling waren van zowel het mannelijke en het vrouwelijke. De Griekse god van de wijn en de sensualiteit, Dionysus, was androgyn, net zoals Hapi, de Egyptische god van de Nijl. Beoefenaars van de voudou-religie in Afrika, Zuid-Amerika en de Caraïben eren de androgyne Obatala als de schepper van de mensheid en de brenger van de vrede. De Vikingen vereerden Bruennhilde, de androgyne dochter van Wotan, de koning van de goden.

Verschillen tussen geslacht en gender

Om androgynie te begrijpen, is het belangrijk om de verschillen tussen geslacht en gender te onderzoeken. Het geslacht van een persoon wordt beschouwd als een fysieke constructie. Met andere woorden, in de meeste gevallen is het geslacht van een persoon ofwel mannelijk ofwel vrouwelijk, afhankelijk van de seksuele organen in het lichaam.

Vele eeuwen lang waren in de meeste gemeenschappen enkel “mannelijk” en “vrouwelijk” aanvaardbare opties om het geslacht van iemand aan te duiden. Indien iemands fysieke geslachtskenmerken dubbelzinnig waren, werd dit feit ofwel verborgen gehouden of tijdens de kindertijd veranderd door dokters die een geslacht “kozen” voor de hermafrodiete of “interseksuele” kinderen. Tijdens het tweede deel van de twintigste eeuw begonnen vele mensen, wiens genitaliën niet duidelijk mannelijk of vrouwelijk waren, op te komen voor zichzelf en eisten ze hun recht op voor een eigen interseksuele identiteit.

Geslacht gaat dus over het fysieke, bij “gender” draait het om de sociale rol van een individu. Hoewel de specifieke genderrollen verschillen van cultuur tot cultuur, hebben de meeste gemeenschappen duidelijke definities van wat vrouwelijk gedrag en wat mannelijk gedrag is. Veel van die definities beweren als basis de fysieke realiteit te hebben. Bijvoorbeeld: vrouwen baren kinderen en worden daardoor verondersteld om meer verzorgend en afhankelijk te zijn; in de oudheid waren mannen jagers en werden ze verondersteld om meer agressief en onafhankelijk te zijn.

Het gender is een belangrijk kenmerk in de meeste maatschappijen, en gemeenschapen leven de meeste genderrollen strikt na. Eén van de meest belangrijke feiten om te weten over een mens, is het gender. Men wordt verwacht om zich te kleden en te gedragen naar wat bij zijn of haar gender past. Wie hiervan afwijkt, wordt meestal streng gestraft met spot, uitsluiting en/of geweld.

Uitdagende genderrollen

Velen voelden zich opgesloten en beperkt door de regels van de genderidentiteit, vooral die regels die in conflict kwamen met hun innerlijke realiteit. Daarom kwamen er sociale bewegingen om de genderverwachtingen uit de dagen.

Eén van de belangrijkste bewegingen op dit vlak was de vrouwenbeweging in de jaren 1970. Feministes zoals Carolyn Bird, Charlotte Bunch en Robin Margan daagden het idee uit dat vrouwen van nature meer passief, emotioneel en zwakker dan mannen waren.

In 1971 introduceerde de feministische psychologe Sandra Bern het concept “psychologische androgynie” om die mannen en vrouwen te beschrijven die niet pasten in traditioneel gedefinieerde genderrollen. In 1973 stelde de feministische schrijfster June Arnold in “The Cook and the Carpenter” het gender in vraag. In het boek werd het gender van de personages nooit onthuld, omdat ze het genderneutrale voornaamwoord “na” gebruikte in plaats van “he” of “she”.

De holebi-bevrijdingsbewegingen uit de jaren 1970 omhelsden het idee van androgynie omdat het hen de kans gaf om genderkenmerken te tonen die voordien verboden werden. Vele lesbiennes knipten hun haar kort, droegen flanellen hemden en zware werkschoenen, namen technische lessen of gingen werken in de bouw, terwijl ze ondertussen hun nieuwe identiteit als vrouw vierden. Homo’s toonden hun vrouwelijke kant door in het openbaar meer te experimenteren met make-up en kledij.

Androgynie in het openbaar

Tegen de jaren 1980 was androgynie via de holebi-gemeenschap in het openbaar gekomen. Mannelijke glam-rockers zoals David Bowie en Boy George overschreden de gendergrenzen met hun kapsels en make-up terwijl rockdiva Annie Lennox superkort haar had waar vele lesbiennes jaloers op waren.

Hetero’s kopieerden de beroemdheden en al snel begonnen hetero-mannen meer aandacht te besteden aan hun gezichtshuid en scheerden jonge hetero-vrouwen hun haar af en droegen ze Doc Martens.

De uitbreiding van androgynie

Tijdens de jaren 1990 begon men zich in de holebi-gemeenschap steeds meer vragen te stellen over het gender. Jonge holebi’s begonnen steeds meer bredere termen te zoeken om hun eigen identiteit te beschrijven, in plaats van het strikte homo, lesbo of bi. Ze begonnen de definitie van androgynie uit te breiden. Naast personen die mannelijke én vrouwelijke genderkenmerken vertoonden, werd het begrip androgynie ook uitgebreid met personen van wie het onmogelijk was het gender te bepalen en met personen die weigerden om zichzelf te identificeren met traditionele genderdichotomieën.

De sociale constructie van het gender blijft toch nog steeds opgedrongen. Zij die de regels ervan uitdagen, riskeren veel.

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati

3 reacties to “Androgynie”

  1. Eli(za) 9 februari 2011 at 14:12 Permalink

    Wat ik niet duidelijk vind aan de uitleg, is dat men er vanuit gaat dat een androgyn persoon, holebi is, maar kun je niet gewoon van geslacht vrouwelijk zijn, je zowel man als vrouwelijk voelen en toch op mannen vallen?

  2. RICCA 14 januari 2014 at 04:25 Permalink

    Dat is ook mogelijk, of je kan op beiden vallen.
    - Een transseksuele vrouw kan ook lesbisch kan zijn.

    Maar, je geaardheid staat los van je gender en geslacht.


Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.