Shakespeare, William – De getemde feeks

the-taming-of-the-shrew“The Taming of the Shrew” (De getemde feeks) is een toneelstuk van William Shakespeare, waarschijnlijk geschreven in 1594. Het is één van zijn vroegste komedies.

Het stuk gaat over twee zusters, de jongste lieftallig, en de oudste, Katherina, is niet op haar mondje gevallen en wordt door haar omgeving als een feeks beschouwd. Hun vader besluit dat de jongste, Bianca, niet mag trouwen voor de oudste een man heeft, waarop twee aanbidders van Bianca besluiten Katherina aan de man te helpen.

Zij vinden de rijke Petruchio bereid met Katherina te trouwen, omdat hij een grote bruidsschat zal krijgen. Bij hun eerste kennismaking valt Katherina bij hem in de smaak, omdat ze rad van tong is en hem veel weerwerk biedt. Petruchio is vast van plan de feeks te temmen, en dat doet hij door zich als een nog grotere bruut te gedragen. Hij kleedt zich als een zwerver op hun huwelijk, ontzegt Katherina haar feest, geeft haar geen eten, houdt haar uit haar slaap en geeft haar de mooie jurk niet die voor haar gemaakt is. Petruchio speelt met taal en de werkelijkheid: hij beschrijft Katherina steeds als een lieflijk meisje en doet alsof hij het eten en zijn bed niet goed genoeg vindt voor haar, zodat hij niet anders kan dan ze haar ontzeggen. Ook doet hij alsof de jurk die hij voor haar bestelde helemaal verkeerd gemaakt is, terwijl dit niet zo is.

Intussen gaan de intriges om Bianca te veroveren verder, met veel vermommingen en verwisselingen. Uiteindelijk trouwt ze met een van haar aanbidders, en omdat ook haar andere aanbidder trouwt wordt er een feest gehouden om alle drie de huwelijken te vieren. Op weg naar dit feest dwingt Petruchio Katherina toe te geven dat de zon de maan is en ze moet een oude man aanspreken als een jong meisje. Katherina geeft toe, niet zonder enige ironie.

In de slotscène houden de mannen een weddenschap over wie er de gehoorzaamste vrouw is. Hier blijkt dat niet Bianca maar Katherina van de drie vrouwen de gehoorzaamste is. Ze geeft een lange toespraak over de positie van de vrouw. Bianca blijkt hier juist degene te zijn die haar man niet gehoorzaamt en die niet over zich heen laat lopen.

Het hele verhaal is een toneelstuk binnen een toneelstuk. Het stuk begint namelijk met een inleiding waarin een rijke heer de zwerver Sly een poets wil bakken door hem te doen geloven dat hij een heer is. Het stuk wordt dan gespeeld ter vermaak van Sly.

Thematiek

Schijn en werkelijkheid spelen een grote rol in dit toneelstuk. Het hele verhaal is ten eerste een toneelstuk in een toneelstuk, deel van een poets waarin een zwerver wordt wijsgemaakt dat hij een heer is. Daarmee komen de rollen die in het verhaal gespeeld worden zelf ter discussie. Zijn Bianca en haar geliefde wel echt de ideale geliefden, is het beeld van de getemde feeks wel de ideale vrouw, en is het eigenlijk wel terecht dat Katherina zich aan moet passen aan de verwachtingen van de maatschappij? Echter, de raamvertelling wordt niet afgemaakt, op het einde wordt nergens meer bevestigd dat alles wat we zagen fantasie was. Er bestaat wel een toneelstuk uit dezelfde periode als “De getemde feeks”, dat er waarschijnlijk op gebaseerd is en waarin Sly op het einde wakker wordt nadat hij zijn roes heeft uitgeslapen en het hele stuk ‘een droom’ noemt, waarna hij naar huis vertrekt met het plan zijn vrouw ook eens te temmen. Het is echter niet zeker of deze epiloog ook bij Shakespeare voorkwam.

Een andere manier waarop de thematiek tot uiting komt is in het gebruik van taalspelletjes. Petruchio en Katherina weten allebei weg met overdrijving en ironie. Petruchio draait de werkelijkheid steeds om in zijn woorden om Katherina als het ware gek te maken en haar zo te temmen. Ook Katherina zelf gebruikt graag ironie.

Tot slot komen er in De getemde feeks veel vermommingen en persoonsverwisselingen voor, zoals in vele Shakespeare-stukken.

Oorsprong

Het thema van de ‘getemde feeks’ was vrij populair in Shakespeares tijd. Het verhaal kwam, in verschillende variaties, in heel Europa voor, vooral in de orale traditie. Er zijn echter verschillen tussen die traditie en Shakespeares versie. Vaak waren die verhalen veel erger dan Shakespeares “De getemde feeks”: in sommige verhalen worden de vrouwen vastgebonden, geslagen of in een paardenhuid gewikkeld. Ook betreft het in die verhalen meestal oude(re), arme vrouwen, die weigeren huishoudelijke taken uit te voeren, terwijl Katherina jong, mooi en rijk is.

De getemde feeks door William Shakespeare

Vertel anderen over dit artikel :
  • del.icio.us
  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • Twitter
  • E-mail this story to a friend!
  • Netvibes
  • NuJIJ
  • Technorati
Geplaatst op 14 december 2010 - 1 reactie op dit artikel.

Tags : , ,

1 reactie to “Shakespeare, William – De getemde feeks”

  1. Herman Boerewaart 30 november 2013 at 13:25 Permalink

    Gisteren dit overbekend toneelstuk van Shakespeare gezien in een modern bewerkte versie, gebracht door het amateurgezelschap “Krokant” in het CC te Bornem. Bijzonder genietbaar, hoewel 400 jaar oud.


Geef jouw mening

Invulvelden met een (*) zijn verplicht in te vullen.